By Delphine Strauss in Ankara
Turkey is “already doing what it can” in its dispatch of troops to Afghanistan, Recep Tayyip Erdogan, prime minister, said on Sunday, signalling he would resist US pressure to send a bigger contingent to back the American surge.
He spoke before flying to Washington on an official visit intended to dispel suspicions of an eastwards drift in Turkey’s foreign policy, and show its value as a partner in addressing regional challenges – from stabilising Iraq to ending frozen conflicts in the Caucasus or containing Iran’s nuclear ambitions.
Turkey, a long-standing Nato ally, insists its role in Afghanistan is humanitarian, and that its troops are non-combat. Barack Obama, US president, is likely to ask for more help at Monday’s meeting in the White House, but Mr Erdogan said Turkey, though it would continue training Afghan security forces, had already more than doubled its contingent to 1,750 and ruled out any further increase.
The decision may feed doubts in Washington that Turkey’s pursuit of closer ties with Muslim neighbours could dilute its support of western aims. Mr Erdogan’s visit comes soon after a crisis in Turkish-Israeli relations, and a defence of Iran’s nuclear programme as “peaceful and humanitarian”.
“The US side needs to impress diplomatically on [Mr Erdogan] how much his populist rhetoric in support of anti-western bugbears is damaging Turkey’s position with its key partners and ... in Washington and Brussels,” Hugh Pope, an author on Turkey, wrote in a paper for the Transatlantic Academy.
Despite the criticism, Mr Obama’s administration considers Ankara a vital partner in a difficult region. It supports Mr Erdogan’s drive to broaden rights for Turkey’s Kurdish minority, aiming to end a conflict that has deepened divisions within Turkey and also threatened stability in northern Iraq. The US shares intelligence with Turkey on Kurdish rebels operating from Iraq, and Mr Erdogan is accompanied on the trip by a senior general.
Mr Obama, who before his election promised to recognise Ottoman-era massacres of Armenians as genocide, is also likely to urge Mr Erdogan to speed ratification of a deal to normalise relations with Yerevan.
The agreement, signed after last-minute mediation by Hillary Clinton, US secretary of state, is one of Mr Obama’s few tangible successes in foreign policy, but he will face pressure from Armenian groups if it does not take effect before April.
The real test of what Mr Obama has called a “model partnership”, though, will be Iran. Turkish diplomats say they share western fears of Tehran gaining nuclear weapons, and differ only in their approach to preventing it.
But Turkey, which imports gas from Iran and wants to expand trade ties, is against any new sanctions and abstained in last month’s United Nations vote condemning Iran’s nuclear activities, even though China and Russia joined the censure.
Ian Lesser, in a paper for the German Marshall Fund, said Turkish foreign policy was “in the European mainstream” on most issues, but warned its position on Iran’s nuclear programme “holds the potential for a damaging departure”.
Copyright The Financial Times Limited 2009.
Showing posts with label Turkish foreign policy. Show all posts
Showing posts with label Turkish foreign policy. Show all posts
Thursday, December 10, 2009
Tuesday, November 24, 2009
Turkey: Ottoman mission
By Delphine Strauss
In one of Istanbul’s artier quarters, a second-hand bookshop sells leaves torn from an old school atlas that depict the dominions of the Ottoman empire, all neatly labelled in a flowing script few Turks are now able to read.
The faded pages are a reminder of the heritage long rejected by the modern Turkish state as it sought to forge a new national identity and survive on the frontline of 20th-century geopolitics. Just as the social reforms of Mustafa Kemal Atatürk, founder of the secular republic, presented European culture as the standard of civilised behaviour, so foreign policy became firmly west-facing as Turkey sought shelter from the Soviet power on its border.
Now, however, the ruling Justice & Development (AK) party is re-engaging with territories once ruled by the sultans, from the Balkans to Baghdad, in a drive to return Turkey to a place among the leadership of the Muslim world and the top ranks of international diplomacy.
Ahmet Davutoglu, foreign minister and architect of the policy, rejects the expansionist tag of “neo-Ottoman” bandied about by AK critics, preferring his well-used slogan, “zero problems with neighbours”. The US and the European Union praise this unobjectionable aim: to act as a force for stability in an unstable region.
Turkey has long mattered – as Nato ally, friend of Israel, EU applicant and energy route to the west. But its growing economic strength and diplomatic reach give it influence over some of the toughest issues facing Washington and other capitals: from frozen conflicts in the Caucasus to Iran’s nuclear ambitions to the threat of disintegration in Iraq. “We are neither surprised by nor disturbed by an activist Turkish agenda in the Middle East,” Philip Gordon, assistant secretary at the US state department, said in Ankara this month.
Yet the speed and scope of Turkey’s diplomatic endeavours have left both Turkish and western observers wondering whether it can juggle all its new interests. In a month of frenetic activity, Mr Davutoglu has staged a show of friendship with Syria, ending visa restrictions on a border once patrolled by Turkish tanks; paid a high-profile visit to Iraq’s Kurdistan region, long shunned as a threat to Turkish unity; and signed a landmark deal to mend relations with Armenia. “Today we, children of the Ottomans, are here to show interest in the development of Mosul just as our ancestors showed centuries ago,” Zafer Caglayan, trade minister, said as he opened a consulate in the northern Iraqi city last month. Turkish diplomats claim credit, in the last year alone, for mediating between Israel and Syria, hosting talks between Afghanistan and Pakistan, and liaising with Sunni militants in Iraq.
But Recep Tayyip Erdogan, a prime minister who scorns diplomatic niceties, has shown the potential for new friendships to damage old ones.
“Why is it that...a more prominent Turkey has, it seems, to come at the expense of its relations with Israel?” Robert Wexler, the US congressman, asked recently. US newspaper columnists went further, arguing that Ankara was undermining efforts to put pressure on Iran, or even that illiberal Islamists could no longer be trusted in Nato.
The virulence of the reactions reflects the value attached to Turkish support. Although no longer a bulwark against Soviet power, the threat of radical Islam has given Turkey new weight as a partner to channel western values to the Muslim world – and, by its western alliances, show that a “clash of civilisations” is not an inevitable result of religious difference.
Mr Davutoglu is touring European capitals this month, employing Ottoman-tinged rhetoric to persuade people that Turkey’s European vocation is unchanged. “You cannot understand the history of at least 15 European capitals without exploring the Ottoman archives,” he told an audience in Spain this week.
For Ankara, there is no question of changing orientation. “We have one face to the west and one to the east,” Mr Erdogan said last month as he signed trade deals in Tehran. Yet it is natural for Turkey to keep its options open, given the manifest reluctance in some EU states to admit it to membership. Ankara presents its new friendships as an asset to the EU, giving it a partner to promote western aims in the region. The European Commission’s latest report on Turkey’s accession process endorsed that view, with praise for its foreign policy. But Brussels also makes clear that geostrategic importance cannot replace the domestic judicial, political and human rights reforms required to meet the criteria for membership.
Ankara’s focus, however, is on grander projects than box-ticking compliance with European legislation. A lack of enthusiasm for Herman van Rompuy’s appointment last week as president of the European Council reflects not just worries over his past opposition to Turkey’s candidacy but a preference for a heavyweight leader who would want Europe to play a bigger part on the world stage.
Ibrahim Kalin, Mr Erdogan’s chief foreign policy adviser, argues that Turkish activism is not a reaction to disappointments in the EU but simply “a fully rational attempt to seize new spaces of opportunity” – including the EU’s virtual absence from geopolitics.
Frictions with the EU may worsen, however, if Turkey engages in rivalry with countries used to seeing it as a junior partner. Western diplomats have noted Mr Davutoglu’s reluctance to support a French attempt at conciliation between Israel and Syria, for example, and say Mr Erdogan’s grandstanding in Iran “is definitely causing irritation”. Turkey thus needs to ascertain how much influence it has, what it is based on, and where new policies may upset old alliances.
Greater regional engagement is in part a response to changing balances of power. The coming American withdrawal from Iraq threatens a vacuum in which Turkey is one of the most plausible counterweights to Iranian influence – its credibility enhanced by its refusal to let the US use its territory to invade in 2003.
Ian Lesser from the Washington-based German Marshall Fund notes that ideas of a “Middle East for Middle Easterners” have been circulating for some time. “The crucial difference is that Turkey is now a much more significant actor in both economic and political terms, and Turkey’s Middle Eastern choices are, rightly or wrongly, seen as linked to the country’s own identity crisis.”
Foreign policy is certainly shaped by a growing affinity with the Islamic world, in a country where religious practice is becoming more visible and public opinion a greater force. Mr Erdogan’s comments on Gaza, or on Iran’s nuclear programme, appear both to recognise and reinforce views on the street: a survey by the GMF found that almost one-third of Turks – compared with only 5 per cent of Americans – would accept a nuclear-armed Iran if diplomacy failed.
Chief AK weapon in its drive eastwards, though, is not religion but trade. Exports to what the country’s official Turkstat agency classifies as the Near and Middle East account for almost 20 per cent of the total so far in 2009, up from 12.5 per cent in 2004. Turkish conglomerates are also stepping up investment in a region where their presence is considered benign.
“We don’t want a cultural bias against us,” says Sureyya Ciliv, chief executive of Turkcell, the mobile operator, which has interests in central Asia, Georgia and Moldova. Anadolu Efes, with almost 10 per cent of Russia’s beer market, wants to start producing non-alcoholic beer in Iran. Limak, a group centred on construction, is seeking projects in the Gulf, north Africa and Europe “east of Vienna”. “It’s a natural development,” says Ferruh Tunc, senior partner in Istanbul for KPMG, the consultancy. “Turkey’s position until the Soviet Union collapsed was unusual – it was like the last stop on a Tube line.”
Yet a previous initiative, reaching out to the Turkic-speaking world after the central Asian states won independence, left Turkey with excellent trade links but limited influence compared with China and Russia. Morton Abramowitz, a former US ambassador to Turkey, warns in this month’s Foreign Affairs journal that in the AKP’s latest diplomatic push as well, “despite the acclaim it showers on itself...symbolic achievements have far exceeded concrete ones”. More-over, Turkey’s opposition this spring to Anders Fogh Rasmussen’s appointment as Nato chief “alienated many Europeans by seeming to favour Muslim sensibilities over liberal democratic values”. Ankara had argued that Denmark’s role in the 2006 controversy over cartoons of the Prophet Mohammed had tainted him in the eyes of the Muslim world.
Can Ankara not reach out peacefully on all fronts, as it claims, without repercussions and a risk of overstretch? “You need very judicious fine tuning to be able to deliver this...The danger is of overplaying their hand,” says a western diplomat.
Mending fences with Armenia won praise in the west, for instance, but in Azerbaijan nationalists tore down the Turkish flag, viewing the move as a betrayal of old alliances. Baku may yet take revenge by demanding higher prices to supply gas.
The next test of Turkey’s new foreign policy will be Iran. The AKP claims its opposition to a nuclear-armed Iran is more effective because it delivers the message as a friend and trading partner. Turkey’s interests in trade with Iran are understood but Mr Erdogan may be pressed in Washington and Brussels to explain why he defends Iran’s nuclear programme as “peaceful and humanitarian” and lends the regime credibility rather than backing isolation.
Katinka Barysch of the Centre for European Reform, a London think-tank, says: “As a long-standing Nato member and a country negotiating for EU membership, Turkey is expected to align itself with the US and Europe...As a regional power, Turkey will want to act independently and avoid antagonising its neighbours. It is not clear how long Ankara will be able to avoid tough choices.”
EU membership: ‘There is progress but it’s uneven’
Turkey’s shift in foreign policy reflects its ambition to assume greater responsibility as a regional power, writes Joshua Chaffin. It may also reveal frustration over another ambition that has been delayed, if not thwarted: Istanbul’s bid to join the European Union. Officially, the EU has been committed to full membership since 2005. Yet eight of the 34 negotiating “chapters” remain blocked as a result of Turkey’s long-running conflict with Cyprus. Meanwhile enthusiasm is faint in France and Germany, the bloc’s traditional centres of power. “There is progress but it’s very uneven,” one Commission official says.
The most recent update on negotiations came with the Commission’s mixed review of Turkey in last month’s annual enlargement report. Praise forits overtures to its Kurdish minority, and its agreement to reopen its border with Armenia, was tempered by concern over a fine imposed on one of Turkey’s leading media companies. Ostensibly for tax evasion, the $4bn (€2.7bn, £2.4bn) levy was likened by Olli Rehn, EU enlargement commissioner, to “a political sanction”. Some European diplomats expressed surprise, too, at recent comments suggesting Iran – under pressure over its nuclear programme – was being treated unfairly by the international community. Diplomats also say they do not expect breakthroughs from this week’s EU-Turkey ministerial meeting to discuss foreign affairs.
If it is accepted, Turkey will become the first predominantly Muslim EU member and also the most populous, giving it a sizeable number of seats in the parliament and threatening the power of Paris and Berlin. Nicolas Sarkozy, French president, displayed his opposition at an EU-US summit in Prague in May. After Barack Obama, on the eve of his first visit to Turkey, urged his hosts to “anchor” the country more firmly in Europe, Mr Sarkozy promptly suggested the US president mind his own business. Angela Merkel, German chancellor, has been more diplomatic,suggesting Istanbul be addressed instead as a “privileged partner”.
The creation of a full-time EU presidency and foreign policy chief seems unlikely to accelerate accession. In a 2004 speech, Herman Van Rompuy, the Belgian prime minister chosen as president, said Turkey “is not a part of Europe and will never be”. Those remarks proved awkward in the run-up to his selection last week but – as Istanbul no doubt noticed – they did not cost him the job.
Copyright The Financial Times Limited 2009.
In one of Istanbul’s artier quarters, a second-hand bookshop sells leaves torn from an old school atlas that depict the dominions of the Ottoman empire, all neatly labelled in a flowing script few Turks are now able to read.
The faded pages are a reminder of the heritage long rejected by the modern Turkish state as it sought to forge a new national identity and survive on the frontline of 20th-century geopolitics. Just as the social reforms of Mustafa Kemal Atatürk, founder of the secular republic, presented European culture as the standard of civilised behaviour, so foreign policy became firmly west-facing as Turkey sought shelter from the Soviet power on its border.
Now, however, the ruling Justice & Development (AK) party is re-engaging with territories once ruled by the sultans, from the Balkans to Baghdad, in a drive to return Turkey to a place among the leadership of the Muslim world and the top ranks of international diplomacy.
Ahmet Davutoglu, foreign minister and architect of the policy, rejects the expansionist tag of “neo-Ottoman” bandied about by AK critics, preferring his well-used slogan, “zero problems with neighbours”. The US and the European Union praise this unobjectionable aim: to act as a force for stability in an unstable region.
Turkey has long mattered – as Nato ally, friend of Israel, EU applicant and energy route to the west. But its growing economic strength and diplomatic reach give it influence over some of the toughest issues facing Washington and other capitals: from frozen conflicts in the Caucasus to Iran’s nuclear ambitions to the threat of disintegration in Iraq. “We are neither surprised by nor disturbed by an activist Turkish agenda in the Middle East,” Philip Gordon, assistant secretary at the US state department, said in Ankara this month.
Yet the speed and scope of Turkey’s diplomatic endeavours have left both Turkish and western observers wondering whether it can juggle all its new interests. In a month of frenetic activity, Mr Davutoglu has staged a show of friendship with Syria, ending visa restrictions on a border once patrolled by Turkish tanks; paid a high-profile visit to Iraq’s Kurdistan region, long shunned as a threat to Turkish unity; and signed a landmark deal to mend relations with Armenia. “Today we, children of the Ottomans, are here to show interest in the development of Mosul just as our ancestors showed centuries ago,” Zafer Caglayan, trade minister, said as he opened a consulate in the northern Iraqi city last month. Turkish diplomats claim credit, in the last year alone, for mediating between Israel and Syria, hosting talks between Afghanistan and Pakistan, and liaising with Sunni militants in Iraq.
But Recep Tayyip Erdogan, a prime minister who scorns diplomatic niceties, has shown the potential for new friendships to damage old ones.
“Why is it that...a more prominent Turkey has, it seems, to come at the expense of its relations with Israel?” Robert Wexler, the US congressman, asked recently. US newspaper columnists went further, arguing that Ankara was undermining efforts to put pressure on Iran, or even that illiberal Islamists could no longer be trusted in Nato.
The virulence of the reactions reflects the value attached to Turkish support. Although no longer a bulwark against Soviet power, the threat of radical Islam has given Turkey new weight as a partner to channel western values to the Muslim world – and, by its western alliances, show that a “clash of civilisations” is not an inevitable result of religious difference.
Mr Davutoglu is touring European capitals this month, employing Ottoman-tinged rhetoric to persuade people that Turkey’s European vocation is unchanged. “You cannot understand the history of at least 15 European capitals without exploring the Ottoman archives,” he told an audience in Spain this week.
For Ankara, there is no question of changing orientation. “We have one face to the west and one to the east,” Mr Erdogan said last month as he signed trade deals in Tehran. Yet it is natural for Turkey to keep its options open, given the manifest reluctance in some EU states to admit it to membership. Ankara presents its new friendships as an asset to the EU, giving it a partner to promote western aims in the region. The European Commission’s latest report on Turkey’s accession process endorsed that view, with praise for its foreign policy. But Brussels also makes clear that geostrategic importance cannot replace the domestic judicial, political and human rights reforms required to meet the criteria for membership.
Ankara’s focus, however, is on grander projects than box-ticking compliance with European legislation. A lack of enthusiasm for Herman van Rompuy’s appointment last week as president of the European Council reflects not just worries over his past opposition to Turkey’s candidacy but a preference for a heavyweight leader who would want Europe to play a bigger part on the world stage.
Ibrahim Kalin, Mr Erdogan’s chief foreign policy adviser, argues that Turkish activism is not a reaction to disappointments in the EU but simply “a fully rational attempt to seize new spaces of opportunity” – including the EU’s virtual absence from geopolitics.
Frictions with the EU may worsen, however, if Turkey engages in rivalry with countries used to seeing it as a junior partner. Western diplomats have noted Mr Davutoglu’s reluctance to support a French attempt at conciliation between Israel and Syria, for example, and say Mr Erdogan’s grandstanding in Iran “is definitely causing irritation”. Turkey thus needs to ascertain how much influence it has, what it is based on, and where new policies may upset old alliances.
Greater regional engagement is in part a response to changing balances of power. The coming American withdrawal from Iraq threatens a vacuum in which Turkey is one of the most plausible counterweights to Iranian influence – its credibility enhanced by its refusal to let the US use its territory to invade in 2003.
Ian Lesser from the Washington-based German Marshall Fund notes that ideas of a “Middle East for Middle Easterners” have been circulating for some time. “The crucial difference is that Turkey is now a much more significant actor in both economic and political terms, and Turkey’s Middle Eastern choices are, rightly or wrongly, seen as linked to the country’s own identity crisis.”
Foreign policy is certainly shaped by a growing affinity with the Islamic world, in a country where religious practice is becoming more visible and public opinion a greater force. Mr Erdogan’s comments on Gaza, or on Iran’s nuclear programme, appear both to recognise and reinforce views on the street: a survey by the GMF found that almost one-third of Turks – compared with only 5 per cent of Americans – would accept a nuclear-armed Iran if diplomacy failed.
Chief AK weapon in its drive eastwards, though, is not religion but trade. Exports to what the country’s official Turkstat agency classifies as the Near and Middle East account for almost 20 per cent of the total so far in 2009, up from 12.5 per cent in 2004. Turkish conglomerates are also stepping up investment in a region where their presence is considered benign.
“We don’t want a cultural bias against us,” says Sureyya Ciliv, chief executive of Turkcell, the mobile operator, which has interests in central Asia, Georgia and Moldova. Anadolu Efes, with almost 10 per cent of Russia’s beer market, wants to start producing non-alcoholic beer in Iran. Limak, a group centred on construction, is seeking projects in the Gulf, north Africa and Europe “east of Vienna”. “It’s a natural development,” says Ferruh Tunc, senior partner in Istanbul for KPMG, the consultancy. “Turkey’s position until the Soviet Union collapsed was unusual – it was like the last stop on a Tube line.”
Yet a previous initiative, reaching out to the Turkic-speaking world after the central Asian states won independence, left Turkey with excellent trade links but limited influence compared with China and Russia. Morton Abramowitz, a former US ambassador to Turkey, warns in this month’s Foreign Affairs journal that in the AKP’s latest diplomatic push as well, “despite the acclaim it showers on itself...symbolic achievements have far exceeded concrete ones”. More-over, Turkey’s opposition this spring to Anders Fogh Rasmussen’s appointment as Nato chief “alienated many Europeans by seeming to favour Muslim sensibilities over liberal democratic values”. Ankara had argued that Denmark’s role in the 2006 controversy over cartoons of the Prophet Mohammed had tainted him in the eyes of the Muslim world.
Can Ankara not reach out peacefully on all fronts, as it claims, without repercussions and a risk of overstretch? “You need very judicious fine tuning to be able to deliver this...The danger is of overplaying their hand,” says a western diplomat.
Mending fences with Armenia won praise in the west, for instance, but in Azerbaijan nationalists tore down the Turkish flag, viewing the move as a betrayal of old alliances. Baku may yet take revenge by demanding higher prices to supply gas.
The next test of Turkey’s new foreign policy will be Iran. The AKP claims its opposition to a nuclear-armed Iran is more effective because it delivers the message as a friend and trading partner. Turkey’s interests in trade with Iran are understood but Mr Erdogan may be pressed in Washington and Brussels to explain why he defends Iran’s nuclear programme as “peaceful and humanitarian” and lends the regime credibility rather than backing isolation.
Katinka Barysch of the Centre for European Reform, a London think-tank, says: “As a long-standing Nato member and a country negotiating for EU membership, Turkey is expected to align itself with the US and Europe...As a regional power, Turkey will want to act independently and avoid antagonising its neighbours. It is not clear how long Ankara will be able to avoid tough choices.”
EU membership: ‘There is progress but it’s uneven’
Turkey’s shift in foreign policy reflects its ambition to assume greater responsibility as a regional power, writes Joshua Chaffin. It may also reveal frustration over another ambition that has been delayed, if not thwarted: Istanbul’s bid to join the European Union. Officially, the EU has been committed to full membership since 2005. Yet eight of the 34 negotiating “chapters” remain blocked as a result of Turkey’s long-running conflict with Cyprus. Meanwhile enthusiasm is faint in France and Germany, the bloc’s traditional centres of power. “There is progress but it’s very uneven,” one Commission official says.
The most recent update on negotiations came with the Commission’s mixed review of Turkey in last month’s annual enlargement report. Praise forits overtures to its Kurdish minority, and its agreement to reopen its border with Armenia, was tempered by concern over a fine imposed on one of Turkey’s leading media companies. Ostensibly for tax evasion, the $4bn (€2.7bn, £2.4bn) levy was likened by Olli Rehn, EU enlargement commissioner, to “a political sanction”. Some European diplomats expressed surprise, too, at recent comments suggesting Iran – under pressure over its nuclear programme – was being treated unfairly by the international community. Diplomats also say they do not expect breakthroughs from this week’s EU-Turkey ministerial meeting to discuss foreign affairs.
If it is accepted, Turkey will become the first predominantly Muslim EU member and also the most populous, giving it a sizeable number of seats in the parliament and threatening the power of Paris and Berlin. Nicolas Sarkozy, French president, displayed his opposition at an EU-US summit in Prague in May. After Barack Obama, on the eve of his first visit to Turkey, urged his hosts to “anchor” the country more firmly in Europe, Mr Sarkozy promptly suggested the US president mind his own business. Angela Merkel, German chancellor, has been more diplomatic,suggesting Istanbul be addressed instead as a “privileged partner”.
The creation of a full-time EU presidency and foreign policy chief seems unlikely to accelerate accession. In a 2004 speech, Herman Van Rompuy, the Belgian prime minister chosen as president, said Turkey “is not a part of Europe and will never be”. Those remarks proved awkward in the run-up to his selection last week but – as Istanbul no doubt noticed – they did not cost him the job.
Copyright The Financial Times Limited 2009.
Thursday, November 12, 2009
A new era as Turks and Kurds learn to co-operate
By David Phillips
Iraqis have stepped back from the brink by agreeing on a law that will allow elections to go forward in January. While this averts postponement of the ballot, which would have required the US to recalibrate its withdrawal from Iraq, the contentious process is a harbinger of difficulties to come. Once elections are held, Iraqis still have to establish a coalition government and overcome deep divisions on issues such as hydrocarbons, revenue-sharing and the status of Kirkuk, a city claimed by Kurds, Arabs and Turkmen. Given these flashpoints, Iraqi Kurds are placing as much importance on relations with Ankara as with Baghdad. Turkey is also hedging her bets in case Iraq’s elections trigger sustained violence that polarises Iraqis and destabilises the region.
It was only in February last year that Turkey massed 100,000 troops for a major cross-border operation to root out the separatist Kurdistan Workers’ party (PKK) from its hide-out in the Qandil Mountains of northern Iraq. In a dramatic reversal, Ahmet Davudoglu, Turkey’s foreign minister, made a historic visit to Iraqi Kurdistan just two weeks ago to sign landmark deals opening a Turkish consulate in Erbil and border-crossings for travel and trade. Both sides have made the strategic decision that their interests are better served through co-operation than confrontation.
The rapprochement is born from pragmatism and geographic necessity. Kurds know that their future lies to the west, not as a landlocked rump state in the Middle East. Their access to Europe goes through Turkey. Conversely, Iraqi Kurdistan is Turkey’s gate to Iraq and lucrative relations with the Gulf states. Turkey and Iraqi Kurdistan are natural economic partners. Their annual trade has jumped to $5bn (€3.3bn, £3bn) since the overthrow of Saddam Hussein. It will rise to $10bn this year and $20bn in 2010. There are 1,200 foreign companies in Iraqi Kurdistan, half of which are Turkish; 90 per cent of goods sold in Iraqi Kurdistan are made in Turkey.
In addition, Iraqi Kurdistan has 45bn barrels in estimated oil reserves and huge natural gas fields that Turkey needs to fuel its economy and to fill the Nabucco pipeline with supplies for Europe. A Turkish energy company, Genel Enerjy, has signed production-sharing agreements for the Tak Tak and Tawke oilfields in Iraqi Kurdistan that will produce 1m barrels per day – more than 20 times Turkey’s current domestic production.
There is an old adage that, “Kurds have no friends but the mountains”. Yet they increasingly see Turkey as a prudent power and protector. They recall it was a haven to almost a million Iraqi Kurds who fled to the mountains after the Gulf war in 1991. However, they know Turkey will not act out of the goodness of her heart. It will guarantee security in Iraqi Kurdistan because it enables her to influence the balance of power in Iraq.
Turkey’s security establishment is obsessed with Iraq’s territorial integrity. It fears the emergence of an independent Iraqi Kurdistan would inspire Kurds in Turkey to seek greater self-rule. Recent statements by Masoud Barzani, Iraqi Kurdistan’s president, have helped calm Turkish anxieties; Mr Barzani affirms that Iraqi Kurds accept their fate as part of a democratic, federal republic of Iraq in which political power and control of natural resources are decentralised.
In the 1990s, Ankara denied the very existence of Turkish Kurds, calling them “mountain Turks”. It declared a state of emergency and launched a scorched earth policy that devastated the country’s south-east where Kurds reside. Recently, however, it has taken a more conciliatory approach.
While maintaining security, the government of prime minister Recep Tayyip Erdogan has expanded cultural rights and invested heavily in social services and infrastructure in Kurdish areas. Building on Turkey’s repentance law, it is also beginning to explore some kind of PKK amnesty. It has turned to the Kurdish Regional Government to accelerate the PKK’s demobilisation by more vigorously disrupting cash flow, weapons supplies and the organisation’s logistics.
The interests of Turkey and Iraqi Kurdistan currently converge, but co-operation could founder unless both sides accommodate the core interests of the other. Without progress on Turkey’s PKK problem, neither side will realise the full scope of benefits from today’s positive trends.
Iraqis have stepped back from the brink by agreeing on a law that will allow elections to go forward in January. While this averts postponement of the ballot, which would have required the US to recalibrate its withdrawal from Iraq, the contentious process is a harbinger of difficulties to come. Once elections are held, Iraqis still have to establish a coalition government and overcome deep divisions on issues such as hydrocarbons, revenue-sharing and the status of Kirkuk, a city claimed by Kurds, Arabs and Turkmen. Given these flashpoints, Iraqi Kurds are placing as much importance on relations with Ankara as with Baghdad. Turkey is also hedging her bets in case Iraq’s elections trigger sustained violence that polarises Iraqis and destabilises the region.
It was only in February last year that Turkey massed 100,000 troops for a major cross-border operation to root out the separatist Kurdistan Workers’ party (PKK) from its hide-out in the Qandil Mountains of northern Iraq. In a dramatic reversal, Ahmet Davudoglu, Turkey’s foreign minister, made a historic visit to Iraqi Kurdistan just two weeks ago to sign landmark deals opening a Turkish consulate in Erbil and border-crossings for travel and trade. Both sides have made the strategic decision that their interests are better served through co-operation than confrontation.
The rapprochement is born from pragmatism and geographic necessity. Kurds know that their future lies to the west, not as a landlocked rump state in the Middle East. Their access to Europe goes through Turkey. Conversely, Iraqi Kurdistan is Turkey’s gate to Iraq and lucrative relations with the Gulf states. Turkey and Iraqi Kurdistan are natural economic partners. Their annual trade has jumped to $5bn (€3.3bn, £3bn) since the overthrow of Saddam Hussein. It will rise to $10bn this year and $20bn in 2010. There are 1,200 foreign companies in Iraqi Kurdistan, half of which are Turkish; 90 per cent of goods sold in Iraqi Kurdistan are made in Turkey.
In addition, Iraqi Kurdistan has 45bn barrels in estimated oil reserves and huge natural gas fields that Turkey needs to fuel its economy and to fill the Nabucco pipeline with supplies for Europe. A Turkish energy company, Genel Enerjy, has signed production-sharing agreements for the Tak Tak and Tawke oilfields in Iraqi Kurdistan that will produce 1m barrels per day – more than 20 times Turkey’s current domestic production.
There is an old adage that, “Kurds have no friends but the mountains”. Yet they increasingly see Turkey as a prudent power and protector. They recall it was a haven to almost a million Iraqi Kurds who fled to the mountains after the Gulf war in 1991. However, they know Turkey will not act out of the goodness of her heart. It will guarantee security in Iraqi Kurdistan because it enables her to influence the balance of power in Iraq.
Turkey’s security establishment is obsessed with Iraq’s territorial integrity. It fears the emergence of an independent Iraqi Kurdistan would inspire Kurds in Turkey to seek greater self-rule. Recent statements by Masoud Barzani, Iraqi Kurdistan’s president, have helped calm Turkish anxieties; Mr Barzani affirms that Iraqi Kurds accept their fate as part of a democratic, federal republic of Iraq in which political power and control of natural resources are decentralised.
In the 1990s, Ankara denied the very existence of Turkish Kurds, calling them “mountain Turks”. It declared a state of emergency and launched a scorched earth policy that devastated the country’s south-east where Kurds reside. Recently, however, it has taken a more conciliatory approach.
While maintaining security, the government of prime minister Recep Tayyip Erdogan has expanded cultural rights and invested heavily in social services and infrastructure in Kurdish areas. Building on Turkey’s repentance law, it is also beginning to explore some kind of PKK amnesty. It has turned to the Kurdish Regional Government to accelerate the PKK’s demobilisation by more vigorously disrupting cash flow, weapons supplies and the organisation’s logistics.
The interests of Turkey and Iraqi Kurdistan currently converge, but co-operation could founder unless both sides accommodate the core interests of the other. Without progress on Turkey’s PKK problem, neither side will realise the full scope of benefits from today’s positive trends.
Friday, November 6, 2009
Turkey defends Sudan leader visit
Turkish President Abdullah Gul has accused the EU of interfering after Istanbul was asked to reconsider an invitation to the president of Sudan.
Omar al-Bashir has been indicted for war crimes by the International Criminal Court (ICC).
But Mr Gul said he was invited to a summit of the Organisation of the Islamic Conference (OIC), not for bilateral talks with Turkish officials.
Turkey, which has applied for EU membership, does not recognise the ICC.
It says it has no plans to arrest Mr Bashir, who is due to attend an OIC economic summit in Istanbul on Sunday and Monday.
Turkey insists it is not shifting away from its traditionally close ties to the West.
But the BBC's Jonathan Head, in Istanbul, says the country is certainly choosing some controversial new partnerships.
The visit by the Sudanese president comes fresh on the heels of the Turkish prime minister's groundbreaking state visit to Iran in October, when Recep Tayyip Erdogan declared that country's nuclear programme to be entirely peaceful.
Mr Bashir's visit to Turkey will be his third in the past 18 months, but his first since the ICC arrest warrant was issued in March.
A coalition of Turkish human rights groups is protesting against the visit, our correspondent says.
They have accused the government of double standards for condemning Israel over its actions in Gaza, and then hosting a president who is blamed for the deaths of hundreds of thousands of civilians in Darfur.
Omar al-Bashir has been indicted for war crimes by the International Criminal Court (ICC).
But Mr Gul said he was invited to a summit of the Organisation of the Islamic Conference (OIC), not for bilateral talks with Turkish officials.
Turkey, which has applied for EU membership, does not recognise the ICC.
It says it has no plans to arrest Mr Bashir, who is due to attend an OIC economic summit in Istanbul on Sunday and Monday.
Turkey insists it is not shifting away from its traditionally close ties to the West.
But the BBC's Jonathan Head, in Istanbul, says the country is certainly choosing some controversial new partnerships.
The visit by the Sudanese president comes fresh on the heels of the Turkish prime minister's groundbreaking state visit to Iran in October, when Recep Tayyip Erdogan declared that country's nuclear programme to be entirely peaceful.
Mr Bashir's visit to Turkey will be his third in the past 18 months, but his first since the ICC arrest warrant was issued in March.
A coalition of Turkish human rights groups is protesting against the visit, our correspondent says.
They have accused the government of double standards for condemning Israel over its actions in Gaza, and then hosting a president who is blamed for the deaths of hundreds of thousands of civilians in Darfur.
Thursday, November 5, 2009
Türk dış politikası İslamileşiyor
Efraim İnbar
Soğuk Savaş’ın bitişiyle birlikte, Kemalist Türkiye İran, Irak ve Suriye’den kaynaklanan ve giderek artan tehditlere karşılık vermesine yardımcı olabilecek Ortadoğulu ortaklar aradı. İsrail kusursuz bir tercihti. Türkiye’nin tehdit algısını paylaşıyordu ve dünyanın yeni hegemonik gücü ABD’de nüfuzu olan güçlü bir Batı yanlısı ülkeydi. Dahası Kudüs, Batı’nın Ankara’nın Kürt isyanına karşı yürüttüğü savaş nedeniyle NATO müttefikine satmaya gönülsüz olduğu askeri teknolojiyi sağlayabilirdi. Sonuçta İsrail’le askeri, ekonomik ve diplomatik ilişkiler gelişip serpildi. İsrail için Ankara’yla yakınlık, ABD’yle ilişkisin-den sonra ikinci sırada geliyordu.
Ancak uluslararası koşullar değişip ulusal çıkarlar yeniden tanımlanırken, ilişkiler soğuyor, hatta uluslararası bir boşanma gerçekleşiyor. İsrail, önemli bir bölgesel güç olan Türkiye’yle kuvvetli ilişkileri sürdürmek konusunda ısrarcı davransa da, Türkiye’nin uluslararası ve ülke içi ortamı değişiyor. İki ülke ara-sındaki mevcut gerilimlerin sebebi bu.
Yepyeni bir perspektif
Türkiye’nin Suriye’ye karşı güç kullanma tehdidinde bulunduğu 1998’den bu yana Şam Kürt isyanına desteği bitirmesi ve Hatay üzerinde hak iddia etmekten vazgeçmesi yönündeki Türk taleplerine riayet ediyor.
Saddam Hüseyin’in Irak’ı 2003’teki ABD işgaliyle tehdit olmaktan çıkarıldı, bu da daha az tehditkâr bir ortam oluşmasına katkıda bulundu. Dahası, ‘proto-İslami’ AKP’nin Türkiye’de iktidara geldiği Ekim 2002’den bu yana, yeni seçkinler bölgeye dair önemli ölçüde farklı bir perspektif ve farklı siyasi öncelikler ihdas etti.
Türkiye kendisini büyük bir güç ve Batı’ya uzanan hayati önemde bir enerji köprüsü olarak görüyor, büyük bir uluslararası ilgiye mazhar olduğunu düşünüyor. Dış ilişkilerdeki giderek büyüyen hevesi, Türkiye’nin uluslararası önemini artırmak umuduyla bölgesel ihtilaflara arabulucuk önermesine yol açmış durumda.
AKP ilk başta İsrail’le iyi ilişkileri sürdürdü. Başbakan Tayyip Erdoğan da dahil Türk liderliği İsrail’i ziyaret etti. Söz konusu dönemin büyük bölümünde işler stratejik alanda bile her zamanki gibi yürüdü. Bunun en son tezahürü İsrail’le Türkiye’nin Ağustos 2009’da düzenlediği donanma tatbikatıydı.
Ancak Kudüs’le Ankara arasındaki anlaşmazlıklar adım adım büyüyor, buna Türkiye’nin Batı’dan giderek uzaklaşması eşlik ediyor. Bilhassa AKP’nin Haziran 2007’de Gazze’yi kanlı bir biçimde ele geçirmesinden hemen sonra Hamas’la diyalog kurma kararı almasının ardından, Filistin meselesi daha fazla yankı buluyor. Bu, Batı’nın İsrail’in yok edilmesini savunan bir terör örgütüyle resmi ilişkilerden kaçınmayı öngören dış politika rotasından bir sapmaydı. Türkiye başbakanı 2009 kışında Gazze’ye düzenlenen Dökme Kurşun Operasyonu sırasında İsrail’i kaba ve ateşli bir biçimde kınadı. Oysa Batı yanlısı Arap ülkeleri bile İsrail’in radikal Hamas’a karşı mücadelesini destekliyordu.
Beşir’i ağırladı
Ulusal seçimleri kazanıp tekrar iktidara geldiğinden beri AKP, dış politikasını yürütmek konusunda
daha büyük bir özgüven sergiliyor. Ağustos 2008’de Türkiye İran İslam Cumhuriyeti’nin tepki toplayan cumhurbaşkanı Mahmud Ahmedinecad’ı resmi bir ziyaret çerçevesinde ağırladı. Hiçbir Batı ülkesi İran liderine böyle bir davette bulunmuş değil. Dahası Ankara Batılı müttefiklerinin aksine, geçenlerde İran’ın nükleer programını engellemeyi hedefleyen hiçbir yaptırıma katılmayacağını açıkladı. Türkiye Ağustos 2008’de, Darfur’da savaş suçu işlemek ve ve soykırım yapmakla suçlanmasına rağmen Sudan devlet başkanı Ömer Beşir’i ağırlayarak Batı’nın ortak tutumundan bir kez daha ayrıldı. Velhasıl Türk dış politikası giderek İslami bir renk kazanıyor.
Görünen o ki İsrail, Türkiye’nin arabuluculuk çabası çerçevesinde Suriye’ye yeterince taviz vermeyerek AKP hükümetini düş kırıklığına uğrattı. Dahası Kudüs Türkiye’nin yeni dışişleri bakanı Ahmet Davutoğlu’nun İsrail’den Gazze’ye geçme isteğini geri çevirdi; Davutoğlu Yahudi devletine geri dönmeden önce Gazze’de Hamas yetkilileriyle görüşecekti. Bu karar İsrail’in, Hamas yetkilileriyle temas eden yabancı devlet adamlarıyla görüşmeme politikasını yansıtıyordu.
Anti-semitik ifadeler kullanıldı
Fakat Davutoğlu tam da, bugünkü Türkiye için epey önemli görünen ‘’arabuluculuk’ izlenimini yaratmak istiyordu. İsrail’in buna izin vermemesi Türkleri çileden çıkardı ve Türkiye rahatsızlığını İsrail hava kuvvetlerinin de katılması planlanan uluslararası ‘Anadolu Kartalı’ tatbikatını iptal ederek göstermeye karar verdi. Türkiye’nin devlet kontrolündeki televizyon kanalında İsrail karşıtı ateşli bir yeni dizinin yayımlanmaya başlaması gerilimleri daha da artırdı.
Son olarak mevcut durum AKP liderliğinin İsrail ve Yahudilere yönelik gerçek antipatisini de yansıtır nitelikte. Erdoğan’ın New York’ta Amerikan Yahudi toplumu liderleriyle en son görüşmesi fiyaskoyla sonuçlandı. İstanbul Üniversitesi’nde geçenlerde yaptığı bir konuşmada da alenen
anti-Semitik ifadeler kullandı.
Batı için büyük stratejik kayıp
İsrail için AKP’nin tutumunu hazmetmek zor olacaktır. En hassas mesele elbette ki silah satışları ve stratejik işbirliği. Kudüs Ankara’nın niye Tahran, Şam ve Gazze’deki diktatörleri Yahudi devletinin demokrasisine tercih ettiğini merak ediyor. Ne yazık ki Türkiye bir kimlik krizi yaşıyor ve iktidar partisinin İslami kökleri iç ve dış meselelerde giderek egemen hale geliyor.
Umut edilir ki Türk demokrasisi, sadece Batı’ya demirlemenin sağlayabileceği ilerlemeyi ve refahı tercih edecek kadar güçlü olsun. Türkiye’nin İslamcılığa sürüklenmesi İsrail ve Batı için büyük bir stratejik kayıp olacaktır. Fakat bu en başta Türkler için bir trajedi anlamına gelecektir.
(The Daily Star- Lübnan’da İngilizce yayımlanan gazete, Bar-İlan Üniversitesi’nde siyaset bilimi profesörü, Begin-Sedat Stratejik Çalışmalar Merkezi direktörü, 28 Ekim 2009)
Soğuk Savaş’ın bitişiyle birlikte, Kemalist Türkiye İran, Irak ve Suriye’den kaynaklanan ve giderek artan tehditlere karşılık vermesine yardımcı olabilecek Ortadoğulu ortaklar aradı. İsrail kusursuz bir tercihti. Türkiye’nin tehdit algısını paylaşıyordu ve dünyanın yeni hegemonik gücü ABD’de nüfuzu olan güçlü bir Batı yanlısı ülkeydi. Dahası Kudüs, Batı’nın Ankara’nın Kürt isyanına karşı yürüttüğü savaş nedeniyle NATO müttefikine satmaya gönülsüz olduğu askeri teknolojiyi sağlayabilirdi. Sonuçta İsrail’le askeri, ekonomik ve diplomatik ilişkiler gelişip serpildi. İsrail için Ankara’yla yakınlık, ABD’yle ilişkisin-den sonra ikinci sırada geliyordu.
Ancak uluslararası koşullar değişip ulusal çıkarlar yeniden tanımlanırken, ilişkiler soğuyor, hatta uluslararası bir boşanma gerçekleşiyor. İsrail, önemli bir bölgesel güç olan Türkiye’yle kuvvetli ilişkileri sürdürmek konusunda ısrarcı davransa da, Türkiye’nin uluslararası ve ülke içi ortamı değişiyor. İki ülke ara-sındaki mevcut gerilimlerin sebebi bu.
Yepyeni bir perspektif
Türkiye’nin Suriye’ye karşı güç kullanma tehdidinde bulunduğu 1998’den bu yana Şam Kürt isyanına desteği bitirmesi ve Hatay üzerinde hak iddia etmekten vazgeçmesi yönündeki Türk taleplerine riayet ediyor.
Saddam Hüseyin’in Irak’ı 2003’teki ABD işgaliyle tehdit olmaktan çıkarıldı, bu da daha az tehditkâr bir ortam oluşmasına katkıda bulundu. Dahası, ‘proto-İslami’ AKP’nin Türkiye’de iktidara geldiği Ekim 2002’den bu yana, yeni seçkinler bölgeye dair önemli ölçüde farklı bir perspektif ve farklı siyasi öncelikler ihdas etti.
Türkiye kendisini büyük bir güç ve Batı’ya uzanan hayati önemde bir enerji köprüsü olarak görüyor, büyük bir uluslararası ilgiye mazhar olduğunu düşünüyor. Dış ilişkilerdeki giderek büyüyen hevesi, Türkiye’nin uluslararası önemini artırmak umuduyla bölgesel ihtilaflara arabulucuk önermesine yol açmış durumda.
AKP ilk başta İsrail’le iyi ilişkileri sürdürdü. Başbakan Tayyip Erdoğan da dahil Türk liderliği İsrail’i ziyaret etti. Söz konusu dönemin büyük bölümünde işler stratejik alanda bile her zamanki gibi yürüdü. Bunun en son tezahürü İsrail’le Türkiye’nin Ağustos 2009’da düzenlediği donanma tatbikatıydı.
Ancak Kudüs’le Ankara arasındaki anlaşmazlıklar adım adım büyüyor, buna Türkiye’nin Batı’dan giderek uzaklaşması eşlik ediyor. Bilhassa AKP’nin Haziran 2007’de Gazze’yi kanlı bir biçimde ele geçirmesinden hemen sonra Hamas’la diyalog kurma kararı almasının ardından, Filistin meselesi daha fazla yankı buluyor. Bu, Batı’nın İsrail’in yok edilmesini savunan bir terör örgütüyle resmi ilişkilerden kaçınmayı öngören dış politika rotasından bir sapmaydı. Türkiye başbakanı 2009 kışında Gazze’ye düzenlenen Dökme Kurşun Operasyonu sırasında İsrail’i kaba ve ateşli bir biçimde kınadı. Oysa Batı yanlısı Arap ülkeleri bile İsrail’in radikal Hamas’a karşı mücadelesini destekliyordu.
Beşir’i ağırladı
Ulusal seçimleri kazanıp tekrar iktidara geldiğinden beri AKP, dış politikasını yürütmek konusunda
daha büyük bir özgüven sergiliyor. Ağustos 2008’de Türkiye İran İslam Cumhuriyeti’nin tepki toplayan cumhurbaşkanı Mahmud Ahmedinecad’ı resmi bir ziyaret çerçevesinde ağırladı. Hiçbir Batı ülkesi İran liderine böyle bir davette bulunmuş değil. Dahası Ankara Batılı müttefiklerinin aksine, geçenlerde İran’ın nükleer programını engellemeyi hedefleyen hiçbir yaptırıma katılmayacağını açıkladı. Türkiye Ağustos 2008’de, Darfur’da savaş suçu işlemek ve ve soykırım yapmakla suçlanmasına rağmen Sudan devlet başkanı Ömer Beşir’i ağırlayarak Batı’nın ortak tutumundan bir kez daha ayrıldı. Velhasıl Türk dış politikası giderek İslami bir renk kazanıyor.
Görünen o ki İsrail, Türkiye’nin arabuluculuk çabası çerçevesinde Suriye’ye yeterince taviz vermeyerek AKP hükümetini düş kırıklığına uğrattı. Dahası Kudüs Türkiye’nin yeni dışişleri bakanı Ahmet Davutoğlu’nun İsrail’den Gazze’ye geçme isteğini geri çevirdi; Davutoğlu Yahudi devletine geri dönmeden önce Gazze’de Hamas yetkilileriyle görüşecekti. Bu karar İsrail’in, Hamas yetkilileriyle temas eden yabancı devlet adamlarıyla görüşmeme politikasını yansıtıyordu.
Anti-semitik ifadeler kullanıldı
Fakat Davutoğlu tam da, bugünkü Türkiye için epey önemli görünen ‘’arabuluculuk’ izlenimini yaratmak istiyordu. İsrail’in buna izin vermemesi Türkleri çileden çıkardı ve Türkiye rahatsızlığını İsrail hava kuvvetlerinin de katılması planlanan uluslararası ‘Anadolu Kartalı’ tatbikatını iptal ederek göstermeye karar verdi. Türkiye’nin devlet kontrolündeki televizyon kanalında İsrail karşıtı ateşli bir yeni dizinin yayımlanmaya başlaması gerilimleri daha da artırdı.
Son olarak mevcut durum AKP liderliğinin İsrail ve Yahudilere yönelik gerçek antipatisini de yansıtır nitelikte. Erdoğan’ın New York’ta Amerikan Yahudi toplumu liderleriyle en son görüşmesi fiyaskoyla sonuçlandı. İstanbul Üniversitesi’nde geçenlerde yaptığı bir konuşmada da alenen
anti-Semitik ifadeler kullandı.
Batı için büyük stratejik kayıp
İsrail için AKP’nin tutumunu hazmetmek zor olacaktır. En hassas mesele elbette ki silah satışları ve stratejik işbirliği. Kudüs Ankara’nın niye Tahran, Şam ve Gazze’deki diktatörleri Yahudi devletinin demokrasisine tercih ettiğini merak ediyor. Ne yazık ki Türkiye bir kimlik krizi yaşıyor ve iktidar partisinin İslami kökleri iç ve dış meselelerde giderek egemen hale geliyor.
Umut edilir ki Türk demokrasisi, sadece Batı’ya demirlemenin sağlayabileceği ilerlemeyi ve refahı tercih edecek kadar güçlü olsun. Türkiye’nin İslamcılığa sürüklenmesi İsrail ve Batı için büyük bir stratejik kayıp olacaktır. Fakat bu en başta Türkler için bir trajedi anlamına gelecektir.
(The Daily Star- Lübnan’da İngilizce yayımlanan gazete, Bar-İlan Üniversitesi’nde siyaset bilimi profesörü, Begin-Sedat Stratejik Çalışmalar Merkezi direktörü, 28 Ekim 2009)
Thursday, October 29, 2009
Turkey turns east as Europe clings to past
By Philip Stephens
Small incidents can illuminate a bigger picture. A couple of weeks ago, President Abdullah Gul of Turkey opened an exhibition of Ottoman treasures in Paris. The display is the centrepiece of an effort to promote Turkey’s rich heritage. Mr Gul was joined by Nicolas Sarkozy. The French president arrived chewing a piece of gum.
I was told this story during a visit to Istanbul. Mr Sarkozy’s gum-chewing, I heard, served as a metaphor for France’s disdain for Turkey’s European aspirations. The lack of respect set the tone for the two leaders’ working lunch at the Elysée Palace. The atmosphere was described as “polite”. We know what that means.
French officials will doubtless protest that the swaggering Mr Sarkozy had not intended any slight. The president of the French republic has never fully acquainted himself with diplomatic niceties. Yet the sensitivity of his guest was unsurprising. Mr Sarkozy has put himself in the vanguard of European leaders – they include Germany’s Angela Merkel – who are viscerally opposed to Turkish accession to the European Union.
It is half a century since Turkey first knocked on Europe’s door with a bid to join the Common Market. There were plenty of detours on the way to the start of formal accession talks in 2004. Often, it must be said, the fault lay with Turkey. Military coups and political repression did not help make the case for membership of Europe’s democratic club.
That was then. Turkey is still a long way from meeting the democratic terms of EU membership, but few can doubt that it has taken big steps in the right direction. It is the fear that Turkey is within sight of doing what has been asked of it that has led Mr Sarkozy and others to repudiate the original bargain. Admitting Turkey, Mr Sarkozy says, would “dilute” the Union. What he really means is that Europe does not want 70-odd million Muslims.
Unsurprisingly, Turkey’s political classes have run short of patience. They are not interested in the “privileged partnership” offered as a substitute for EU membership. The government of Recep Tayyip Erdogan, the prime minister, has decided to look eastwards.
Turkey is establishing itself as a power-broker and a peace-maker in the Middle East. It is fixing troubled relationships with its neighbours. And it is finding the respect it receives in Arab capitals a lot more convivial than the snubs it is accustomed to in Europe.
Mr Erdogan set out the strategy at the inaugural meeting this week of the Istanbul Forum, hosted by Turkey’s Centre for Strategic Communication, and supported by the German Marshall Fund of the United States. The government, said Mr Erdogan, would continue to pursue its European vocation. But it has no intention of behaving as a helpless supplicant. Turkey is instead assuming a role commensurate with its status as a fast-rising power at the strategic crossroads of east and west.
The strategy has been a big success. A few years ago, Turkey massed tens of thousands of troops on its border with Syria because of that country’s support for PKK Kurdish separatists. Now, detente has seen the two countries open the frontier to visa-free travel. There has been a rapprochement with the Iraqi government and an effort to reach an accommodation with the Kurdish minority. Trade and economic ties with Saudi Arabia and the Gulf states are growing rapidly. Turkey, one forum participant told me, knows where the money is.
In the Caucasus, the government has reached an agreement with Armenia that, with luck and effort, could end a century of mutual hostility. Relations with Russia are cordial and with Greece stable.
Ignoring anxieties in western capitals, Turkey has engaged with the Palestinian Hamas and with the Iranian-sponsored Hizbollah in Lebanon. Next week, Mr Erdogan is due in Tehran as Turkey assumes the role of broker between Iran and the west. Ask high-ranking Turkish officials as to the wisdom of some of these relationships and they refer to Barack Obama. Had he not proposed to replace a clenched fist with an outstretched hand? Turkey has to deal with the region as it is, one of Mr Erdogan’s advisers told me.
On the other side of the ledger, the Israeli invasion of Gaza has led to a rupture in the long-standing relationship with Israel. Mr Erdogan sees an Israeli-Palestinian settlement as the sine qua non of strategic stability in Turkey’s back yard. But he has concluded that the Israeli government of Benjamin Netanyahu has no interest in a deal.
Not everyone is happy with the eastwards turn. Those who have long carried the European torch see the Islamist character of Mr Erdogan’s administration as a serious threat to the secular settlement bequeathed by Mustafa Kemal Ataturk, the founder of modern Turkey. They worry that the prime minister and his ministers seem more comfortable with regional despots than with the democratic leaders of Europe: that the Muslim may trump the European identity.
The focus and energy devoted to building Turkey’s influence in the Middle East, the critics say, has been at the expense of reforms to strengthen the democratic and secular character of the Turkish state. They point to curbs on free speech and the imposition of Muslim social mores. Mr Erdogan’s government stands accused of imposing a multi-billion-dollar fine on the Dogan group, the country’s leading media business, in a campaign to stifle opposition.
Disquiet is heard also among Turkey’s partners in the Nato alliance. Making peace with old enemies is one thing – Hillary Clinton, the US secretary of state, played a pivotal role in the deal with Armenia. But cuddling up to regional actors still committed to violence risks taking Turkey beyond a sensible good-neighbours policy.
This may be so. But the west is losing its leverage. US power is being challenged across the Middle East; and Europe seems intent on irrelevance. Mr Erdogan’s Turkey still wants to be part of Europe. And on every challenge – from energy, from terrorism, drugs and migration to trade and investment – Europe has an immutable interest in nurturing a democratic, west-facing Turkey. Its security is the west’s security. But Mr Sarkozy and his like want nothing more than to hold on to the past. Turkey speaks to the world as it is becoming.
Small incidents can illuminate a bigger picture. A couple of weeks ago, President Abdullah Gul of Turkey opened an exhibition of Ottoman treasures in Paris. The display is the centrepiece of an effort to promote Turkey’s rich heritage. Mr Gul was joined by Nicolas Sarkozy. The French president arrived chewing a piece of gum.
I was told this story during a visit to Istanbul. Mr Sarkozy’s gum-chewing, I heard, served as a metaphor for France’s disdain for Turkey’s European aspirations. The lack of respect set the tone for the two leaders’ working lunch at the Elysée Palace. The atmosphere was described as “polite”. We know what that means.
French officials will doubtless protest that the swaggering Mr Sarkozy had not intended any slight. The president of the French republic has never fully acquainted himself with diplomatic niceties. Yet the sensitivity of his guest was unsurprising. Mr Sarkozy has put himself in the vanguard of European leaders – they include Germany’s Angela Merkel – who are viscerally opposed to Turkish accession to the European Union.
It is half a century since Turkey first knocked on Europe’s door with a bid to join the Common Market. There were plenty of detours on the way to the start of formal accession talks in 2004. Often, it must be said, the fault lay with Turkey. Military coups and political repression did not help make the case for membership of Europe’s democratic club.
That was then. Turkey is still a long way from meeting the democratic terms of EU membership, but few can doubt that it has taken big steps in the right direction. It is the fear that Turkey is within sight of doing what has been asked of it that has led Mr Sarkozy and others to repudiate the original bargain. Admitting Turkey, Mr Sarkozy says, would “dilute” the Union. What he really means is that Europe does not want 70-odd million Muslims.
Unsurprisingly, Turkey’s political classes have run short of patience. They are not interested in the “privileged partnership” offered as a substitute for EU membership. The government of Recep Tayyip Erdogan, the prime minister, has decided to look eastwards.
Turkey is establishing itself as a power-broker and a peace-maker in the Middle East. It is fixing troubled relationships with its neighbours. And it is finding the respect it receives in Arab capitals a lot more convivial than the snubs it is accustomed to in Europe.
Mr Erdogan set out the strategy at the inaugural meeting this week of the Istanbul Forum, hosted by Turkey’s Centre for Strategic Communication, and supported by the German Marshall Fund of the United States. The government, said Mr Erdogan, would continue to pursue its European vocation. But it has no intention of behaving as a helpless supplicant. Turkey is instead assuming a role commensurate with its status as a fast-rising power at the strategic crossroads of east and west.
The strategy has been a big success. A few years ago, Turkey massed tens of thousands of troops on its border with Syria because of that country’s support for PKK Kurdish separatists. Now, detente has seen the two countries open the frontier to visa-free travel. There has been a rapprochement with the Iraqi government and an effort to reach an accommodation with the Kurdish minority. Trade and economic ties with Saudi Arabia and the Gulf states are growing rapidly. Turkey, one forum participant told me, knows where the money is.
In the Caucasus, the government has reached an agreement with Armenia that, with luck and effort, could end a century of mutual hostility. Relations with Russia are cordial and with Greece stable.
Ignoring anxieties in western capitals, Turkey has engaged with the Palestinian Hamas and with the Iranian-sponsored Hizbollah in Lebanon. Next week, Mr Erdogan is due in Tehran as Turkey assumes the role of broker between Iran and the west. Ask high-ranking Turkish officials as to the wisdom of some of these relationships and they refer to Barack Obama. Had he not proposed to replace a clenched fist with an outstretched hand? Turkey has to deal with the region as it is, one of Mr Erdogan’s advisers told me.
On the other side of the ledger, the Israeli invasion of Gaza has led to a rupture in the long-standing relationship with Israel. Mr Erdogan sees an Israeli-Palestinian settlement as the sine qua non of strategic stability in Turkey’s back yard. But he has concluded that the Israeli government of Benjamin Netanyahu has no interest in a deal.
Not everyone is happy with the eastwards turn. Those who have long carried the European torch see the Islamist character of Mr Erdogan’s administration as a serious threat to the secular settlement bequeathed by Mustafa Kemal Ataturk, the founder of modern Turkey. They worry that the prime minister and his ministers seem more comfortable with regional despots than with the democratic leaders of Europe: that the Muslim may trump the European identity.
The focus and energy devoted to building Turkey’s influence in the Middle East, the critics say, has been at the expense of reforms to strengthen the democratic and secular character of the Turkish state. They point to curbs on free speech and the imposition of Muslim social mores. Mr Erdogan’s government stands accused of imposing a multi-billion-dollar fine on the Dogan group, the country’s leading media business, in a campaign to stifle opposition.
Disquiet is heard also among Turkey’s partners in the Nato alliance. Making peace with old enemies is one thing – Hillary Clinton, the US secretary of state, played a pivotal role in the deal with Armenia. But cuddling up to regional actors still committed to violence risks taking Turkey beyond a sensible good-neighbours policy.
This may be so. But the west is losing its leverage. US power is being challenged across the Middle East; and Europe seems intent on irrelevance. Mr Erdogan’s Turkey still wants to be part of Europe. And on every challenge – from energy, from terrorism, drugs and migration to trade and investment – Europe has an immutable interest in nurturing a democratic, west-facing Turkey. Its security is the west’s security. But Mr Sarkozy and his like want nothing more than to hold on to the past. Turkey speaks to the world as it is becoming.
Ahmadi-Nejad praises Turkish stance on Israel
By Delphine Strauss
Recep Tayyip Erdogan won praise from Mahmoud Ahmadi-Nejad on Tuesday for his public criticism of Israel as the Turkish and Iranian leaders mounted a display of friendship in sharp contrast to the recent low in Turkish-Israeli relations .
“Your clear stance against the Zionist regime [as Iran terms Israel] had a positive impact in the world which undoubtedly made all nations happy,” Mr Ahmadi-Nejad told his guest, in comments reported by Iran’s official media.
His approval of Mr Erdogan’s frequent outbursts against Israeli policy is a potential embarrassment as Turkey seeks to convince western partners it is not abandoning old alliances to forge a new role in the Middle East and in regional diplomacy.
Ankara fears having a nuclear-armed neighbour and declares itself ready to help in talks over Iran’s nuclear programme as an interlocutor trusted by all sides, but some in the US already doubt whether it is delivering a tough enough message.
“This is an energy project that is peaceful and humanitarian,” Mr Erdogan said in a televised news conference, adding that Iran had shown a “positive attitude” in the recent talks with six world powers in Geneva. Diplomats in Ankara argue Turkey’s message is more effective for being delivered in friendly fashion, behind closed doors.
But Ian Lesser, a fellow at the German Marshall Fund, told a recent conference: “The US is really going to want to know that Turkey is taking tough messages to Iran, and I think a lot of Americans are uncertain about that.”
Mr Erdogan’s visit to Tehran – the first by any influential leader since Mr Ahmadi-Nejad’s controversial re-election – is also aimed at securing closer economic ties.
Turkey’s state oil company TPAO will begin exploration next month in Iran’s South Pars gas field, aiming to produce an annual 35bn cubic metres of gas, Turkish energy minister Taner Yildiz said on Tuesday, according to the state-run Anatolian news agency. A multi-billion dollar deal reached in 2007 has been long-delayed.
Turkey relies on Iran for a significant part of its gas imports and would like Iranian gas to flow through the planned Nabucco pipeline to European markets – something the US opposes under current political conditions.
Additional reporting by Najmeh Bozorgmehr in Tehran
Recep Tayyip Erdogan won praise from Mahmoud Ahmadi-Nejad on Tuesday for his public criticism of Israel as the Turkish and Iranian leaders mounted a display of friendship in sharp contrast to the recent low in Turkish-Israeli relations .
“Your clear stance against the Zionist regime [as Iran terms Israel] had a positive impact in the world which undoubtedly made all nations happy,” Mr Ahmadi-Nejad told his guest, in comments reported by Iran’s official media.
His approval of Mr Erdogan’s frequent outbursts against Israeli policy is a potential embarrassment as Turkey seeks to convince western partners it is not abandoning old alliances to forge a new role in the Middle East and in regional diplomacy.
Ankara fears having a nuclear-armed neighbour and declares itself ready to help in talks over Iran’s nuclear programme as an interlocutor trusted by all sides, but some in the US already doubt whether it is delivering a tough enough message.
“This is an energy project that is peaceful and humanitarian,” Mr Erdogan said in a televised news conference, adding that Iran had shown a “positive attitude” in the recent talks with six world powers in Geneva. Diplomats in Ankara argue Turkey’s message is more effective for being delivered in friendly fashion, behind closed doors.
But Ian Lesser, a fellow at the German Marshall Fund, told a recent conference: “The US is really going to want to know that Turkey is taking tough messages to Iran, and I think a lot of Americans are uncertain about that.”
Mr Erdogan’s visit to Tehran – the first by any influential leader since Mr Ahmadi-Nejad’s controversial re-election – is also aimed at securing closer economic ties.
Turkey’s state oil company TPAO will begin exploration next month in Iran’s South Pars gas field, aiming to produce an annual 35bn cubic metres of gas, Turkish energy minister Taner Yildiz said on Tuesday, according to the state-run Anatolian news agency. A multi-billion dollar deal reached in 2007 has been long-delayed.
Turkey relies on Iran for a significant part of its gas imports and would like Iranian gas to flow through the planned Nabucco pipeline to European markets – something the US opposes under current political conditions.
Additional reporting by Najmeh Bozorgmehr in Tehran
Stratejik derinlik' Batı'yı ikinci plana itiyor
Daniel Pipes
Türkiye Başbakanı Tayyip Erdoğan, İran Cumhurbaşkanı Mahmud Ahmedinecad hakkında “Kuşkusuz ki o bizim dostumuzdur” diyor, hemen ardından da İsrail Dışişleri Bakanı Avigdor Lieberman’ı Gazze’de nükleer silah kullanma tehdidinde bulunmakla suçluyor. Bu aşırı değerlendirmeler, Türkiye hükümetinin yönelimindeki derin değişime işaret ediyor. Türkiye 60 yıldır Batı’nın en yakın Müslüman müttefikiydi, ta ki Erdoğan’ın AKP’si 2002’de iktidara gelene kadar.
Ekimde yaşanan üç olay, bu değişimin boyutunu açığa vuruyor. İlki, uzun yıllardır laikliğin kalesi ve İsrail’le işbirliğinin savunucusu olan Türk ordusunun 11 Ekim’de aniden, İsrail güçlerinin Anadolu Kartalı tatbikatına katılmamasını istemesiydi. Erdoğan ‘diplomatik hassasiyetleri’ gerekçe gösterdi; Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu da ‘Gazze, Doğu Kudüs ve El Aksa Camii’yle ilgili hassasiyetten’ dem vurdu. Türkler, Gazze operasyonunda Hamas’a saldırmış olabilecek İsrail uçaklarını özellikle reddetti. Şam bu kararı alkışlarken, ABD ve İtalya güçlerini Anadolu Kartalı’ndan çekki; bunun üzerine uluslararası tatbikat iptal edildi.
İsrailliler içinse bu ‘ani ve beklenmedik’ değişim, Türkiye’yle 1996’dan beri sürdürülen askeri işbirliğini temelinden sarstı. Sözgelimi eski hava kuvvetleri komutanı Eitan Ben-Eliyahu iptali ‘ciddi endişelere yol açan bir gelişme’ diye niteledi. Kudüs buna derhal, İsrail’in Türkiye’ye ileri teknoloji ürünü silah tedarikini (sözgelimi Türk hava kuvvetlerine 140 milyon dolarlık savaş uçağı hedef sistemleri satışını öngören son anlaşma) gözden geçirme kararı alarak karşılık verdi. ABD Kongresi’ne sunulan Ermeni soykırımı
tasarılarının alt edilmesi konusunda Türklere yardım etmekten vazgeçme fikri de gündeme geldi.
İkinci olay iki gün sonra, 13 Ekim’de gerçekleşti.
Suriye Dışişleri Bakanı Velid Muallim, Türkiye ve Suriye güçlerinin geçenlerde ‘Ankara yakınlarında tatbikat yaptığını’ açıkladı. Muallim bunun önemli bir olduğunu söylüyordu, ‘zira böylece Türkiye’deki askeri ve siyasi kurumların Suriye’yle stratejik ilişkiler konusunda anlaşmazlık yaşadığı iddiaları boşa çıkıyordu’. Tercümesi şu: Türkiye’nin silahlı kuvvetleri siyasetçilere yenildi.
Üçüncüsü de Davutoğlu liderliğindeki 10 Türk bakanın 13 Ekim’de Suriyeli muadilleriyle, yeni kurulan ‘Türkiye-Suriye Üst Düzey Stratejik İşbirliği Konseyi’nin himayesindeki görüşmelere katılmasıydı. Bakanlar 10 gün içinde uygulanacak 40’a yakın anlaşma imzaladıklarını; nisanda ilkinden ‘daha kapsamlı ve büyük’ bir ortak kara tatbikatı düzenleneceğini ve iki ülke liderlerinin kasımda stratejik bir anlaşma imzalayacağını açıkladı.
Konseyin ortak nihai bildirisi, iki taraf arasında ‘karşılıklı yarar ve çıkar temelindeki geniş bir alanda işbirliğini güçlendirmek ve yaygınlaştırmak, halklar arasındaki kültürel bağları ve dayanışmayı pekiştirmek için uzun vadeli bir stratejik ortaklığın’ kurulduğunu ilan etti. Davutoğlu’na göre konseyin ruhu, ‘ortak kader, tarih ve gelecek’ti ve ‘geleceği birlikte inşa edeceklerdi’. Muallim’se bu birlikteliğin iki halkın ‘kutlaması gereken bir bayram’ olduğunu söylüyordu.
Ankara’nın Suriye’yle savaşın eşiğine geldiği 10 yıl öncesine kıyasla ilişkilerde gerçekten de müthiş bir dönüşüm söz konusu. Fakat Şam’la ilişkilerin iyileştirilmesi, Ankara’nın bölgede Müslüman ülkelerle ilişkilerini güçlendirmek yönündeki daha kapsamlı çabasının sadece bir parçası. Davutoğlu’nun 2000’de yayımlanan ‘Stratejik Derinlik: Türkiye’nin Uluslararası Konumu’ adlı etkili kitabında dile getirdiği bir strateji bu.
Batılı yetkililer büyük hata yapıyor
Özetlersek, Davutoğlu komşularla gerilimin azaltılmasını ve Türkiye’nin bir tür modernleşmiş Osmanlı
İmparatorluğu misali, bölgesel bir güç olarak ortaya çıkmasını öngörüyor. Bu stratejiye içkin olan şey, Türkiye genelde Batı’dan, özelde de İsrail’den uzaklaşması. İslamcı kavramlarla sunulmasa da, ‘stratejik derinlik’ AKP’nin İslamcı dünya görüşüne oldukça uygun.
Barry Rubin’in de dikkat çektiği gibi, “Türkiye hükümeti siyasi olarak İran’a ve Suriye’ye, ABD ve İsrail’e olduğundan daha yakın.” Jerusalem Post yazarlarından Caroline Glick daha da ileri gidiyor: “Ankara Batı ittifakını çoktan terk etti ve İran mihverinin dört dörtlük bir üyesi haline geldi.” Fakat Batı’daki yetkililer Türkiye’nin ittifaklarındaki bu önemli değişimi ve bu değişimin sonuçlarını neredeyse hiç görmüyor. Bu hatanın bedeli çok geçmeden açığa çıkacaktır. (İsrail gazetesi, Ortadoğu Forumu adlı düşünce kuruluşunun yöneticisi, 27 Ekim 2009)
Türkiye Başbakanı Tayyip Erdoğan, İran Cumhurbaşkanı Mahmud Ahmedinecad hakkında “Kuşkusuz ki o bizim dostumuzdur” diyor, hemen ardından da İsrail Dışişleri Bakanı Avigdor Lieberman’ı Gazze’de nükleer silah kullanma tehdidinde bulunmakla suçluyor. Bu aşırı değerlendirmeler, Türkiye hükümetinin yönelimindeki derin değişime işaret ediyor. Türkiye 60 yıldır Batı’nın en yakın Müslüman müttefikiydi, ta ki Erdoğan’ın AKP’si 2002’de iktidara gelene kadar.
Ekimde yaşanan üç olay, bu değişimin boyutunu açığa vuruyor. İlki, uzun yıllardır laikliğin kalesi ve İsrail’le işbirliğinin savunucusu olan Türk ordusunun 11 Ekim’de aniden, İsrail güçlerinin Anadolu Kartalı tatbikatına katılmamasını istemesiydi. Erdoğan ‘diplomatik hassasiyetleri’ gerekçe gösterdi; Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu da ‘Gazze, Doğu Kudüs ve El Aksa Camii’yle ilgili hassasiyetten’ dem vurdu. Türkler, Gazze operasyonunda Hamas’a saldırmış olabilecek İsrail uçaklarını özellikle reddetti. Şam bu kararı alkışlarken, ABD ve İtalya güçlerini Anadolu Kartalı’ndan çekki; bunun üzerine uluslararası tatbikat iptal edildi.
İsrailliler içinse bu ‘ani ve beklenmedik’ değişim, Türkiye’yle 1996’dan beri sürdürülen askeri işbirliğini temelinden sarstı. Sözgelimi eski hava kuvvetleri komutanı Eitan Ben-Eliyahu iptali ‘ciddi endişelere yol açan bir gelişme’ diye niteledi. Kudüs buna derhal, İsrail’in Türkiye’ye ileri teknoloji ürünü silah tedarikini (sözgelimi Türk hava kuvvetlerine 140 milyon dolarlık savaş uçağı hedef sistemleri satışını öngören son anlaşma) gözden geçirme kararı alarak karşılık verdi. ABD Kongresi’ne sunulan Ermeni soykırımı
tasarılarının alt edilmesi konusunda Türklere yardım etmekten vazgeçme fikri de gündeme geldi.
İkinci olay iki gün sonra, 13 Ekim’de gerçekleşti.
Suriye Dışişleri Bakanı Velid Muallim, Türkiye ve Suriye güçlerinin geçenlerde ‘Ankara yakınlarında tatbikat yaptığını’ açıkladı. Muallim bunun önemli bir olduğunu söylüyordu, ‘zira böylece Türkiye’deki askeri ve siyasi kurumların Suriye’yle stratejik ilişkiler konusunda anlaşmazlık yaşadığı iddiaları boşa çıkıyordu’. Tercümesi şu: Türkiye’nin silahlı kuvvetleri siyasetçilere yenildi.
Üçüncüsü de Davutoğlu liderliğindeki 10 Türk bakanın 13 Ekim’de Suriyeli muadilleriyle, yeni kurulan ‘Türkiye-Suriye Üst Düzey Stratejik İşbirliği Konseyi’nin himayesindeki görüşmelere katılmasıydı. Bakanlar 10 gün içinde uygulanacak 40’a yakın anlaşma imzaladıklarını; nisanda ilkinden ‘daha kapsamlı ve büyük’ bir ortak kara tatbikatı düzenleneceğini ve iki ülke liderlerinin kasımda stratejik bir anlaşma imzalayacağını açıkladı.
Konseyin ortak nihai bildirisi, iki taraf arasında ‘karşılıklı yarar ve çıkar temelindeki geniş bir alanda işbirliğini güçlendirmek ve yaygınlaştırmak, halklar arasındaki kültürel bağları ve dayanışmayı pekiştirmek için uzun vadeli bir stratejik ortaklığın’ kurulduğunu ilan etti. Davutoğlu’na göre konseyin ruhu, ‘ortak kader, tarih ve gelecek’ti ve ‘geleceği birlikte inşa edeceklerdi’. Muallim’se bu birlikteliğin iki halkın ‘kutlaması gereken bir bayram’ olduğunu söylüyordu.
Ankara’nın Suriye’yle savaşın eşiğine geldiği 10 yıl öncesine kıyasla ilişkilerde gerçekten de müthiş bir dönüşüm söz konusu. Fakat Şam’la ilişkilerin iyileştirilmesi, Ankara’nın bölgede Müslüman ülkelerle ilişkilerini güçlendirmek yönündeki daha kapsamlı çabasının sadece bir parçası. Davutoğlu’nun 2000’de yayımlanan ‘Stratejik Derinlik: Türkiye’nin Uluslararası Konumu’ adlı etkili kitabında dile getirdiği bir strateji bu.
Batılı yetkililer büyük hata yapıyor
Özetlersek, Davutoğlu komşularla gerilimin azaltılmasını ve Türkiye’nin bir tür modernleşmiş Osmanlı
İmparatorluğu misali, bölgesel bir güç olarak ortaya çıkmasını öngörüyor. Bu stratejiye içkin olan şey, Türkiye genelde Batı’dan, özelde de İsrail’den uzaklaşması. İslamcı kavramlarla sunulmasa da, ‘stratejik derinlik’ AKP’nin İslamcı dünya görüşüne oldukça uygun.
Barry Rubin’in de dikkat çektiği gibi, “Türkiye hükümeti siyasi olarak İran’a ve Suriye’ye, ABD ve İsrail’e olduğundan daha yakın.” Jerusalem Post yazarlarından Caroline Glick daha da ileri gidiyor: “Ankara Batı ittifakını çoktan terk etti ve İran mihverinin dört dörtlük bir üyesi haline geldi.” Fakat Batı’daki yetkililer Türkiye’nin ittifaklarındaki bu önemli değişimi ve bu değişimin sonuçlarını neredeyse hiç görmüyor. Bu hatanın bedeli çok geçmeden açığa çıkacaktır. (İsrail gazetesi, Ortadoğu Forumu adlı düşünce kuruluşunun yöneticisi, 27 Ekim 2009)
Sunday, October 11, 2009
Armenia and Turkey normalise ties
Turkey and Armenia have signed a historic accord normalising relations after a century of hostility.
The deal was signed by the two foreign ministers after last-minute problems delayed the ceremony in Switzerland.
Under the agreement, Turkey and Armenia are to establish diplomatic ties and reopen their shared border.
The accord has been met by protests in Armenia, where many people say it does not fully address the 1915 killing of hundreds of thousands of Armenians.
Objections
Armenia wants Turkey to recognise the killings as an act of genocide, but successive Turkish governments have refused to do so.
The agreement calls for a joint commission of independent historians to study the genocide issue.
Turkish Foreign Minister Ahmet Davutoglu and his Armenian counterpart, Edward Nalbandian, signed the protocols in Switzerland after a delay of more than three hours.
The BBC's Kim Ghattas in Zurich says the Armenians had apparently raised objections to remarks due to be read out by the Turkish delegation.
After the signing neither side issued a statement, and our correspondent says this seems to have been the compromise arranged by US officials.
The administration of President Barack Obama had been pressing the parties to reach agreement.
The ceremony was attended by US Secretary of State Hillary Clinton, as well as Russian Foreign Minister Sergei Lavrov and the EU's High Representative for the Common Foreign and Security Policy, Javier Solana.
Mrs Clinton later said the US would build on the "milestone" that had been achieved, but admitted "concerns on both sides" had delayed the signing.
A senior state department official told Associated Press that Mr Obama had called Mrs Clinton "to congratulate her and the team" on their role in the signing.
The accord needs to be ratified by the parliaments of both Armenia and Turkey.
On Friday thousands of people protested against the deal in the Armenian capital, Yerevan.
"The international recognition of the Armenian genocide will be hindered by this signature, or ratification," said Vahan Hovanissyan, a member of parliament for the nationalist Dashnaktsutyun party.
One protester told the BBC he was not opposed to the opening of the border, but was "against the setting up of a commission that will allow Turkey to further postpone declaring the killings as genocide".
Hundreds of thousands of Armenians died in 1915, when they were deported en masse from eastern Anatolia by the Ottoman Empire. They were killed by troops or died from starvation and disease.
It is in the best interest of both countries that they forget about the past and start a new era in their relationship Abdul Malik Niazi, Kabul
Armenians have campaigned for the killings to be recognised internationally as genocide - and more than 20 countries have done so.
Turkey admits that many Armenians were killed but says the deaths were part of the widespread fighting that took place in World War I.
A roadmap for normalising relations between Turkey and Armenia was agreed in April.
Turkey closed its border with Armenia in 1993 because of its war with Azerbaijan over the disputed region of Nagorno Karabakh.
Correspondents say most people in Armenia feel their landlocked country has been too isolated since the Turkish border closed and are ready for it to reopen.
The deal was signed by the two foreign ministers after last-minute problems delayed the ceremony in Switzerland.
Under the agreement, Turkey and Armenia are to establish diplomatic ties and reopen their shared border.
The accord has been met by protests in Armenia, where many people say it does not fully address the 1915 killing of hundreds of thousands of Armenians.
Objections
Armenia wants Turkey to recognise the killings as an act of genocide, but successive Turkish governments have refused to do so.
The agreement calls for a joint commission of independent historians to study the genocide issue.
Turkish Foreign Minister Ahmet Davutoglu and his Armenian counterpart, Edward Nalbandian, signed the protocols in Switzerland after a delay of more than three hours.
The BBC's Kim Ghattas in Zurich says the Armenians had apparently raised objections to remarks due to be read out by the Turkish delegation.
After the signing neither side issued a statement, and our correspondent says this seems to have been the compromise arranged by US officials.
The administration of President Barack Obama had been pressing the parties to reach agreement.
The ceremony was attended by US Secretary of State Hillary Clinton, as well as Russian Foreign Minister Sergei Lavrov and the EU's High Representative for the Common Foreign and Security Policy, Javier Solana.
Mrs Clinton later said the US would build on the "milestone" that had been achieved, but admitted "concerns on both sides" had delayed the signing.
A senior state department official told Associated Press that Mr Obama had called Mrs Clinton "to congratulate her and the team" on their role in the signing.
The accord needs to be ratified by the parliaments of both Armenia and Turkey.
On Friday thousands of people protested against the deal in the Armenian capital, Yerevan.
"The international recognition of the Armenian genocide will be hindered by this signature, or ratification," said Vahan Hovanissyan, a member of parliament for the nationalist Dashnaktsutyun party.
One protester told the BBC he was not opposed to the opening of the border, but was "against the setting up of a commission that will allow Turkey to further postpone declaring the killings as genocide".
Hundreds of thousands of Armenians died in 1915, when they were deported en masse from eastern Anatolia by the Ottoman Empire. They were killed by troops or died from starvation and disease.
It is in the best interest of both countries that they forget about the past and start a new era in their relationship Abdul Malik Niazi, Kabul
Armenians have campaigned for the killings to be recognised internationally as genocide - and more than 20 countries have done so.
Turkey admits that many Armenians were killed but says the deaths were part of the widespread fighting that took place in World War I.
A roadmap for normalising relations between Turkey and Armenia was agreed in April.
Turkey closed its border with Armenia in 1993 because of its war with Azerbaijan over the disputed region of Nagorno Karabakh.
Correspondents say most people in Armenia feel their landlocked country has been too isolated since the Turkish border closed and are ready for it to reopen.
Saturday, October 3, 2009
France: Protesting Armenia’s President
Riot police officers fought back belligerent demonstrators on Friday in Paris as President Serge Sarkisian of Armenia started a tour of Armenian communities worldwide. Protesters shouted “Traitor!” and denounced his plans to establish ties with Turkey. He embarked on the tour — which will also take him to the United States, Russia and Lebanon — to seek support for his bid for diplomatic ties with Turkey after a century of enmity. At least 200 protesters from the Armenian diaspora in France showed up at a public appearance. The genocide of up to 1.5 million Armenians under the Ottoman Empire has been the main barrier to reconciliation with Turkey. Turkey rejects the label of genocide and says the death toll is inflated.
Wednesday, June 10, 2009
Foreign relations: Ankara builds a role as regional peacemaker
By Daniel Dombey
Ahmet Davutoglu paints a picture of the world with Turkey at its centre.
Recently appointed foreign minister – he was previously a close adviser to Recep Tayyip Erdogan, Turkey’s prime minister – Mr Davutoglu lists several of the planet’s most important disputes and proceeds to explain why his country is key to solving them.
In the Middle East, Turkey maintains good relationships with a range of countries – including Israel, Iran and Saudi Arabia – and last year Mr Davutoglu spearheaded efforts to foster a Syrian-Israeli peace deal.
Turkish soldiers serve in Afghanistan and the country has hosted trilateral meetings with both Afghanistan and Pakistan. If President Barack Obama is to withdraw US forces in Iraq, as he has promised, his military will use its base in Incirlik, Turkey, to do so. And when the discussion turns to the financial crisis, Turkey is at the table, as a member of the G20.
“North Korea was the one thing with which we were not involved,” Mr Davutoglu told journalists in Washington. “But now as the United Nations Security Council president [for the month of June] we have to deal with that as well.”
That global role makes Turkey all the more important a partner of the US, he adds, and he is quick to argue that the new US president has reached the same conclusion.
He stresses Mr Obama visited Ankara and Istanbul little more than two months into his presidency – “it shows how the new US administration perceives Turkey’s significance” – and remarks that some Turks were so taken with Mr Obama’s election last November that they sacrificed sheep in celebration.
But most of all, Mr Davutoglu dwells on Mr Obama’s suggestion, in a press conference with Abdullah Gul, Turkey’s president, that the two countries could form a “model partnership”.
Mr Obama spoke of how Turkey, a predominantly Muslim nation, and the US, a predominantly Christian nation, both of which have secular constitutional frameworks, “can create a modern international community that is… respectful of rule of law, respectful of freedom, upholding these values and being willing to stand up for them in the international stage.”
Many of Mr Obama’s advisers, including Richard Holbrooke, special representative for Afghanistan and Pakistan, James Jones, national security adviser, and George Mitchell, Middle East envoy, have also identified Turkey as an important country in achieving their respective goals.
But none of that means that Turkish-US relations, much less Turkish relations with the rest of the world, are untroubled or have always flowed smoothly. The presidency of George W. Bush and in particular the Iraq war and the failed attempt by the US to use Turkey to send troops into that country, have left their mark. According to Pew Research, the proportion of Turks with a favourable image of the US fell from 52 per cent in 1999-2000 to 9 per cent in 2007, before a slight uptick to 12 per cent in 2008.
Nor was the success of Mr Obama’s own visit to Turkey a sure thing. Before his arrival there were jitters in Ankara about whether he would follow a campaign pledge and identify the massacre of up to 1.5m Armenians from 1915 on as genocide.
Turkey, which denies that the deaths were any such thing, has long warned that relations would suffer if the term were used by a US president or Congress. In the event, Mr Obama said his views had not changed – without saying the word.
“There’s a floor below which US-Turkish relations do not go for various reasons and there is a ceiling beyond which they cannot go,” says Bulent Aliriza, director of the Turkey Project at the Centre for Strategic and International Studies, a Washington thinktank. “At the moment we are closer to the top than the bottom. But could we say the relationship is as firm as it was during the Cold War when there was a common enemy? I would say no, because this is an era of uncertainties.”
Moreover, the goal that Mr Davutoglu identifies as Turkey’s “main strategic objective” – membership of the European Union – appears considerably more remote than it did several years ago, with the leaders of France, Germany and Austria set against it.
US influence reaches much less into Turkey than the EU did in its heyday, as at root Washington views Ankara as a strategic partner with influence in the Middle East and beyond, while the fundamental concern of the EU accession process is domestic reform that can make a country ready for membership.
Mr Aliriza adds that the reason for Mr Obama’s stance on the genocide issue – Turkey’s effort to improve relations with Armenia – is less copper-bottomed than the arguments made by past presidents, who cited national security as the rationale for avoiding the term. If the Armenian talks should falter, the issue may recur.
Even now, a US Congressional resolution denouncing genocide is backed by 125 members of the House of Representatives, but may not come to a vote. Mr Davutoglu, sounding a less sanguine note, says such a resolution would be “very destructive”.
Ahmet Davutoglu paints a picture of the world with Turkey at its centre.
Recently appointed foreign minister – he was previously a close adviser to Recep Tayyip Erdogan, Turkey’s prime minister – Mr Davutoglu lists several of the planet’s most important disputes and proceeds to explain why his country is key to solving them.
In the Middle East, Turkey maintains good relationships with a range of countries – including Israel, Iran and Saudi Arabia – and last year Mr Davutoglu spearheaded efforts to foster a Syrian-Israeli peace deal.
Turkish soldiers serve in Afghanistan and the country has hosted trilateral meetings with both Afghanistan and Pakistan. If President Barack Obama is to withdraw US forces in Iraq, as he has promised, his military will use its base in Incirlik, Turkey, to do so. And when the discussion turns to the financial crisis, Turkey is at the table, as a member of the G20.
“North Korea was the one thing with which we were not involved,” Mr Davutoglu told journalists in Washington. “But now as the United Nations Security Council president [for the month of June] we have to deal with that as well.”
That global role makes Turkey all the more important a partner of the US, he adds, and he is quick to argue that the new US president has reached the same conclusion.
He stresses Mr Obama visited Ankara and Istanbul little more than two months into his presidency – “it shows how the new US administration perceives Turkey’s significance” – and remarks that some Turks were so taken with Mr Obama’s election last November that they sacrificed sheep in celebration.
But most of all, Mr Davutoglu dwells on Mr Obama’s suggestion, in a press conference with Abdullah Gul, Turkey’s president, that the two countries could form a “model partnership”.
Mr Obama spoke of how Turkey, a predominantly Muslim nation, and the US, a predominantly Christian nation, both of which have secular constitutional frameworks, “can create a modern international community that is… respectful of rule of law, respectful of freedom, upholding these values and being willing to stand up for them in the international stage.”
Many of Mr Obama’s advisers, including Richard Holbrooke, special representative for Afghanistan and Pakistan, James Jones, national security adviser, and George Mitchell, Middle East envoy, have also identified Turkey as an important country in achieving their respective goals.
But none of that means that Turkish-US relations, much less Turkish relations with the rest of the world, are untroubled or have always flowed smoothly. The presidency of George W. Bush and in particular the Iraq war and the failed attempt by the US to use Turkey to send troops into that country, have left their mark. According to Pew Research, the proportion of Turks with a favourable image of the US fell from 52 per cent in 1999-2000 to 9 per cent in 2007, before a slight uptick to 12 per cent in 2008.
Nor was the success of Mr Obama’s own visit to Turkey a sure thing. Before his arrival there were jitters in Ankara about whether he would follow a campaign pledge and identify the massacre of up to 1.5m Armenians from 1915 on as genocide.
Turkey, which denies that the deaths were any such thing, has long warned that relations would suffer if the term were used by a US president or Congress. In the event, Mr Obama said his views had not changed – without saying the word.
“There’s a floor below which US-Turkish relations do not go for various reasons and there is a ceiling beyond which they cannot go,” says Bulent Aliriza, director of the Turkey Project at the Centre for Strategic and International Studies, a Washington thinktank. “At the moment we are closer to the top than the bottom. But could we say the relationship is as firm as it was during the Cold War when there was a common enemy? I would say no, because this is an era of uncertainties.”
Moreover, the goal that Mr Davutoglu identifies as Turkey’s “main strategic objective” – membership of the European Union – appears considerably more remote than it did several years ago, with the leaders of France, Germany and Austria set against it.
US influence reaches much less into Turkey than the EU did in its heyday, as at root Washington views Ankara as a strategic partner with influence in the Middle East and beyond, while the fundamental concern of the EU accession process is domestic reform that can make a country ready for membership.
Mr Aliriza adds that the reason for Mr Obama’s stance on the genocide issue – Turkey’s effort to improve relations with Armenia – is less copper-bottomed than the arguments made by past presidents, who cited national security as the rationale for avoiding the term. If the Armenian talks should falter, the issue may recur.
Even now, a US Congressional resolution denouncing genocide is backed by 125 members of the House of Representatives, but may not come to a vote. Mr Davutoglu, sounding a less sanguine note, says such a resolution would be “very destructive”.
Friday, June 5, 2009
Turkey Bets on Regional Influence as EU Hopes Fade
By Hans-Jürgen Schlamp, Daniel Steinvorth and Bernhard Zand
Frustrated by European opposition to its EU membership bid, Turkey is looking instead to its eastern and southern neighbors in a bid to flex its regional muscles. But will courting the Arab street actually bring Ankara any benefits?
At the Sütlüce Cultural and Congress Center on the Golden Horn in Istanbul, experts and officials from around the world have come together to talk about water. The thousands attending the event include water experts, presidents and ministers, and they are here to talk about the Euphrates, the Nile and the Tigris, about major dams and about the privatization of entire rivers. One of mankind's future problems is being debated, and it is the Turks who are hosting the event. A coincidence?
Ankara, the Ataturk Mausoleum: Two men pay their respects to the founder of the Turkish republic, one wearing a brown robe with a sheepskin cap, the other wearing a suit. They have many problems in common, chief among them the fact that they are both leaders of states on the brink. The two men are Pakistani Prime Minister Asif Ali Zardari and Afghan President Hamid Karzai. Turkish President Abdullah Gül, of all people, has brought them together. A coincidence?
In Ankara, US President Barack Obama is addressing the Turkish parliament. He has nothing but good things to say about Ataturk and his political heirs, the government's reforms and Turkey's geopolitical importance -- precisely the sorts of things for which the country, desperate for recognition, has been waiting so long. Ankara, of all places, is the last stop on Obama's first trip abroad as president. This, at least, is no coincidence.
Presidents and militia leaders, diplomats, military chiefs of staff and the heads of intelligence services from the Middle East are choosing the city on the Bosporus as a meeting place, and economic delegations are visiting Turkey. Even Sudanese President Omar al-Bashir, against whom the International Criminal Court has issued an arrest warrant, chooses to visit Ankara, because he knows that he will not get a lecture there.
The Turks, who always used to complain to their Western allies about their rough neighborhood, apparently no longer have any enemies in the east. Turkey's old rival Russia has since become its most important energy and trading partner. Syria and Iraq, two countries with which Ankara has in the past been on the brink of war, are now friends of Turkey, and relations are even improving with Armenia. The Arabs, who never truly took to the successors of the Ottomans, now look with admiration to what they call the "Turkish model," a dynamic, open country that has a better handle on its problems than they do. But what caused the transformation?
Europe is to blame. When Prime Minister Recep Tayyip Erdogan assumed office in 2003, he planned to lead Turkey into the European Union. But Europe was unmoved by this vision, and it has also lost much of its appeal within Turkey. According to Germany's Friedrich Ebert Foundation, a think tank linked to the center-left Social Democratic Party, as the Europeans have become weary of expansion, Turkey has lost interest in joining the EU. Indeed, what Erdogan meant when he spoke of Turkey's "alternative" to becoming an EU member is becoming increasingly clear.
Critics and supporters alike describe this new course as "neo-Ottomanism." Ankara remains formally committed to its European ambitions. However, frustrated by the open rejection with which it has long been met in Paris, Vienna and Berlin, and which it has been facing once again during the EU election campaign, Turkey is focusing increasingly on its role as a peacekeeping power in a region it either ruled or dominated for centuries.
Turkey's change of course raises fundamental questions for Europe. Is it a good thing or a bad thing for Turkey to be looking more to the south and east than to the west these days? Does this shift speak in favor of or against the eternal EU candidate? And wouldn't the reorientation of Turkish foreign policy be a welcome excuse to conveniently bury the unpopular project of Turkish EU membership for good?
The architect of Turkey's new foreign policy, Ahmet Davutoglu, 50, would certainly disagree. Davutoglu is a short man with a moustache who is a professor of political science and, since the beginning of May, the country's new foreign minister. He has not yet broken with the West: Only recently, he told his counterparts in Brussels that his country would be "not a burden but a boon for Europe."
But Davutoglu, the author of the remarkable book "Stratejik Derinlik" ("Strategic Depth"), in which he discusses "multidimensional policy" at length, follows a different compass than his predecessors, most of whom were the sons of civil servants from Ankara and western Turkey, drilled in Kemalist ideology and focused entirely on Nato, Europe and the United States.
Davutoglu, like President Gül, is from Central Anatolia and a member of a new elite influenced by Islamic thought. He completed his secondary-school education at a German overseas school, learned Arabic and taught at an Islamic university in Malaysia. He believes that a one-sided Western orientation is unhealthy for a country like Turkey.
Davutoglu is convinced that Ankara must be on good terms with all its neighbors, and it cannot fear contact with the countries and organizations branded as pariahs by the West, namely Syria, Iran, Hamas and Hezbollah. He believes that Turkey should have no qualms about acknowledging its Ottoman past -- in other words, it should become a respected regional power throughout the territory once ruled by the Ottoman Empire (see graphic).
The Turkish press touts Davutoglu as "Turkey's Kissinger," and even Erdogan and Gül refer to him as "hoca" ("venerable teacher"). The country's foreign policy increasingly bears his signature. For example, at his suggestion, Turkish diplomats revived talks between Syria and Israel that had been discontinued in 2000, leading to secret peace talks that began in Istanbul in 2004. However, the talks were temporarily suspended in late 2008 because of parliamentary elections in Israel and the Gaza offensive.
The Turks say that they achieved more during the Gaza conflict than Middle East veterans like Egyptian President Hosni Mubarak, arguing that Hamas's willingness to accept Israel's ceasefire offer was attributable to Ankara's intervention. They also say that the fact that Erdogan angrily broke off a discussion with Israeli President Shimon Peres at the World Economic Summit in Davos cemented his reputation in the Islamic world as a friend of the Palestinians. When street fighting erupted in Lebanon between supporters of the pro-Western government and of Hezbollah in May 2008, Erdogan intervened as a mediator.
Ankara is also seeking to reduce tensions in the Caucasus region, where the Turks have often acted against Russia, prompting Moscow to accuse Turkey of being sympathetic to the Chechen cause. After the war in Georgia last summer, the Erdogan government brought together officials from Tbilisi and Moscow. Turkey and Armenia are now seeking to overcome long-standing hostility by establishing diplomatic relations and reopening their shared border.
Off the Horn of Africa, the US Fifth Fleet turned over the leadership of Combined Task Force 151, which is responsible for combating piracy in the Gulf of Aden and off the coast of Somalia, to the Turkish navy. At the same time, a man paid an official visit to Ankara who had not appeared in public since 2007: Iraqi Shiite leader Muqtada al-Sadr, the head of the notorious Mahdi Army militia. Davutoglu had sent a private jet to bring him to Turkey from his exile in Iran.
Compared with the cool treatment Turkey gave its southern and eastern neighbors for decades, this is a stunning about-face. But not everyone approves. Critics like political scientist Soner Cagaptay describe Ankara's foreign policy as "pro-Arab Islamist." In a recent op-ed for the Turkish daily Hurriyet, Cagaptay argued that Turkish diplomats, who had once "looked to Europe, particularly France, for political inspiration" have now fallen for the Arab world, and generally for Islamists -- in other words, for Hamas instead of secular Fatah, or Egypt's Muslim Brotherhood instead of the government in Cairo. "However, being popular on the Arab street is not necessarily an asset for Turkey, since in autocracies popularity on the street does not translate into soft power in the capitals," Cagaptay argues.
Diplomats like Hakki Akil, the Turkish ambassador in Abu Dhabi, disagree. According to Akil, Turkey has acquired "soft power" by expanding its sphere of influence from the Balkans to Afghanistan, transporting Russian, Caspian Sea and Iranian oil and gas to the West, and building housing and airports in Kurdish northern Iraq. Europe, says Akil, ought to be pleased with Ankara's course. As Akil's boss Davutoglu said in Brussels, political stability, a secure energy corridor and a strong partner on its southeastern flank are all "in the fundamental interest of the EU."
In truth, everyone involved knows that Turkey doesn't stand a chance of becoming a full member of the European club in the foreseeable future -- and probably never will. Of course, no one in Brussels is willing or able to admit this. The EU stands by the accession negotiations without limitations, European Commission President José Manuel Barroso repeats on a regular basis.
But these very negotiations are hardly moving forward. According to a recent internal European Commission report, Turkey has made "only limited progress." Some EU countries have already abandoned the idea of accepting Turkey into their midst. In Bavaria, conservative Christian Social Union campaigners promote a message of "No to Turkey" as they make the rounds of beer tents. At a televised campaign appearance in Berlin, German Chancellor Angela Merkel and French President Nicolas Sarkozy made their opposition to EU membership for Turkey clear.
Ironically, Turkey's strategic importance for Europe "is even greater today than in the days of the Cold War," says Elmar Brok, a German member of the European Parliament for the conservative Christian Democratic Union who specializes in foreign policy issues. And then there is the paradox of the fact that the more intensively Turkey, out of frustration with Europe, engages with its eastern neighbors, the more valuable it becomes to the West. According to Brok, the West must "do everything possible to keep Ankara on board."
Brok and other members of the European Parliament envision making so-called "privileged partner" status palatable to Turkey. It would enable Turkey to have a similar relationship to the EU as Norway does today and to enjoy many of the benefits of EU membership, including access to the European single market, visa-free travel, police cooperation and joint research programs. But it would not, however, become a member.
Frustrated by European opposition to its EU membership bid, Turkey is looking instead to its eastern and southern neighbors in a bid to flex its regional muscles. But will courting the Arab street actually bring Ankara any benefits?
At the Sütlüce Cultural and Congress Center on the Golden Horn in Istanbul, experts and officials from around the world have come together to talk about water. The thousands attending the event include water experts, presidents and ministers, and they are here to talk about the Euphrates, the Nile and the Tigris, about major dams and about the privatization of entire rivers. One of mankind's future problems is being debated, and it is the Turks who are hosting the event. A coincidence?
Ankara, the Ataturk Mausoleum: Two men pay their respects to the founder of the Turkish republic, one wearing a brown robe with a sheepskin cap, the other wearing a suit. They have many problems in common, chief among them the fact that they are both leaders of states on the brink. The two men are Pakistani Prime Minister Asif Ali Zardari and Afghan President Hamid Karzai. Turkish President Abdullah Gül, of all people, has brought them together. A coincidence?
In Ankara, US President Barack Obama is addressing the Turkish parliament. He has nothing but good things to say about Ataturk and his political heirs, the government's reforms and Turkey's geopolitical importance -- precisely the sorts of things for which the country, desperate for recognition, has been waiting so long. Ankara, of all places, is the last stop on Obama's first trip abroad as president. This, at least, is no coincidence.
Presidents and militia leaders, diplomats, military chiefs of staff and the heads of intelligence services from the Middle East are choosing the city on the Bosporus as a meeting place, and economic delegations are visiting Turkey. Even Sudanese President Omar al-Bashir, against whom the International Criminal Court has issued an arrest warrant, chooses to visit Ankara, because he knows that he will not get a lecture there.
The Turks, who always used to complain to their Western allies about their rough neighborhood, apparently no longer have any enemies in the east. Turkey's old rival Russia has since become its most important energy and trading partner. Syria and Iraq, two countries with which Ankara has in the past been on the brink of war, are now friends of Turkey, and relations are even improving with Armenia. The Arabs, who never truly took to the successors of the Ottomans, now look with admiration to what they call the "Turkish model," a dynamic, open country that has a better handle on its problems than they do. But what caused the transformation?
Europe is to blame. When Prime Minister Recep Tayyip Erdogan assumed office in 2003, he planned to lead Turkey into the European Union. But Europe was unmoved by this vision, and it has also lost much of its appeal within Turkey. According to Germany's Friedrich Ebert Foundation, a think tank linked to the center-left Social Democratic Party, as the Europeans have become weary of expansion, Turkey has lost interest in joining the EU. Indeed, what Erdogan meant when he spoke of Turkey's "alternative" to becoming an EU member is becoming increasingly clear.
Critics and supporters alike describe this new course as "neo-Ottomanism." Ankara remains formally committed to its European ambitions. However, frustrated by the open rejection with which it has long been met in Paris, Vienna and Berlin, and which it has been facing once again during the EU election campaign, Turkey is focusing increasingly on its role as a peacekeeping power in a region it either ruled or dominated for centuries.
Turkey's change of course raises fundamental questions for Europe. Is it a good thing or a bad thing for Turkey to be looking more to the south and east than to the west these days? Does this shift speak in favor of or against the eternal EU candidate? And wouldn't the reorientation of Turkish foreign policy be a welcome excuse to conveniently bury the unpopular project of Turkish EU membership for good?
The architect of Turkey's new foreign policy, Ahmet Davutoglu, 50, would certainly disagree. Davutoglu is a short man with a moustache who is a professor of political science and, since the beginning of May, the country's new foreign minister. He has not yet broken with the West: Only recently, he told his counterparts in Brussels that his country would be "not a burden but a boon for Europe."
But Davutoglu, the author of the remarkable book "Stratejik Derinlik" ("Strategic Depth"), in which he discusses "multidimensional policy" at length, follows a different compass than his predecessors, most of whom were the sons of civil servants from Ankara and western Turkey, drilled in Kemalist ideology and focused entirely on Nato, Europe and the United States.
Davutoglu, like President Gül, is from Central Anatolia and a member of a new elite influenced by Islamic thought. He completed his secondary-school education at a German overseas school, learned Arabic and taught at an Islamic university in Malaysia. He believes that a one-sided Western orientation is unhealthy for a country like Turkey.
Davutoglu is convinced that Ankara must be on good terms with all its neighbors, and it cannot fear contact with the countries and organizations branded as pariahs by the West, namely Syria, Iran, Hamas and Hezbollah. He believes that Turkey should have no qualms about acknowledging its Ottoman past -- in other words, it should become a respected regional power throughout the territory once ruled by the Ottoman Empire (see graphic).
The Turkish press touts Davutoglu as "Turkey's Kissinger," and even Erdogan and Gül refer to him as "hoca" ("venerable teacher"). The country's foreign policy increasingly bears his signature. For example, at his suggestion, Turkish diplomats revived talks between Syria and Israel that had been discontinued in 2000, leading to secret peace talks that began in Istanbul in 2004. However, the talks were temporarily suspended in late 2008 because of parliamentary elections in Israel and the Gaza offensive.
The Turks say that they achieved more during the Gaza conflict than Middle East veterans like Egyptian President Hosni Mubarak, arguing that Hamas's willingness to accept Israel's ceasefire offer was attributable to Ankara's intervention. They also say that the fact that Erdogan angrily broke off a discussion with Israeli President Shimon Peres at the World Economic Summit in Davos cemented his reputation in the Islamic world as a friend of the Palestinians. When street fighting erupted in Lebanon between supporters of the pro-Western government and of Hezbollah in May 2008, Erdogan intervened as a mediator.
Ankara is also seeking to reduce tensions in the Caucasus region, where the Turks have often acted against Russia, prompting Moscow to accuse Turkey of being sympathetic to the Chechen cause. After the war in Georgia last summer, the Erdogan government brought together officials from Tbilisi and Moscow. Turkey and Armenia are now seeking to overcome long-standing hostility by establishing diplomatic relations and reopening their shared border.
Off the Horn of Africa, the US Fifth Fleet turned over the leadership of Combined Task Force 151, which is responsible for combating piracy in the Gulf of Aden and off the coast of Somalia, to the Turkish navy. At the same time, a man paid an official visit to Ankara who had not appeared in public since 2007: Iraqi Shiite leader Muqtada al-Sadr, the head of the notorious Mahdi Army militia. Davutoglu had sent a private jet to bring him to Turkey from his exile in Iran.
Compared with the cool treatment Turkey gave its southern and eastern neighbors for decades, this is a stunning about-face. But not everyone approves. Critics like political scientist Soner Cagaptay describe Ankara's foreign policy as "pro-Arab Islamist." In a recent op-ed for the Turkish daily Hurriyet, Cagaptay argued that Turkish diplomats, who had once "looked to Europe, particularly France, for political inspiration" have now fallen for the Arab world, and generally for Islamists -- in other words, for Hamas instead of secular Fatah, or Egypt's Muslim Brotherhood instead of the government in Cairo. "However, being popular on the Arab street is not necessarily an asset for Turkey, since in autocracies popularity on the street does not translate into soft power in the capitals," Cagaptay argues.
Diplomats like Hakki Akil, the Turkish ambassador in Abu Dhabi, disagree. According to Akil, Turkey has acquired "soft power" by expanding its sphere of influence from the Balkans to Afghanistan, transporting Russian, Caspian Sea and Iranian oil and gas to the West, and building housing and airports in Kurdish northern Iraq. Europe, says Akil, ought to be pleased with Ankara's course. As Akil's boss Davutoglu said in Brussels, political stability, a secure energy corridor and a strong partner on its southeastern flank are all "in the fundamental interest of the EU."
In truth, everyone involved knows that Turkey doesn't stand a chance of becoming a full member of the European club in the foreseeable future -- and probably never will. Of course, no one in Brussels is willing or able to admit this. The EU stands by the accession negotiations without limitations, European Commission President José Manuel Barroso repeats on a regular basis.
But these very negotiations are hardly moving forward. According to a recent internal European Commission report, Turkey has made "only limited progress." Some EU countries have already abandoned the idea of accepting Turkey into their midst. In Bavaria, conservative Christian Social Union campaigners promote a message of "No to Turkey" as they make the rounds of beer tents. At a televised campaign appearance in Berlin, German Chancellor Angela Merkel and French President Nicolas Sarkozy made their opposition to EU membership for Turkey clear.
Ironically, Turkey's strategic importance for Europe "is even greater today than in the days of the Cold War," says Elmar Brok, a German member of the European Parliament for the conservative Christian Democratic Union who specializes in foreign policy issues. And then there is the paradox of the fact that the more intensively Turkey, out of frustration with Europe, engages with its eastern neighbors, the more valuable it becomes to the West. According to Brok, the West must "do everything possible to keep Ankara on board."
Brok and other members of the European Parliament envision making so-called "privileged partner" status palatable to Turkey. It would enable Turkey to have a similar relationship to the EU as Norway does today and to enjoy many of the benefits of EU membership, including access to the European single market, visa-free travel, police cooperation and joint research programs. But it would not, however, become a member.
Sunday, May 17, 2009
Karabağ, çözümü engellememeli!
METE ÇUBUKÇU
Türkiye ve Ermenistan önkoşulsuz masaya oturmayı kabul etmişken araya Azerbaycan'ın girmesi, 'Karabağ işgali sona ermeden çözüm olmaz' diretmesi işi biraz zora koşuyor
Ermenistan ve Azerbaycan, Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından Türkiye’nin farklı boyutlarda ilişki kurduğu ancak Kafkasya’nın iki “düşman” ülkesi. Türkiye’nin çok farklı düzeylerde ilişki kurduğu/kurmaya çalıştığı bu iki ülke arasında derin uzlaşmazlıklar hatta düşmanlıklar söz konusu. Türkiye açısındansa Kafkaslardaki denklemin bir yanında “iki millet bir devlet şiarı” ile ifadesini bulan stratejik işbirliği ve kardeşlik ilişkisi, diğer yanında tarihin derinliklerindeki sorunlara rağmen aşılmaya çalışılan uzlaşmazlıklar ve kurulmaya çalışılan komşuluk, buluşmaya çalışan iki halk var.
Türkiye şimdi Kafkaslardaki bu “büyük oyunu”nu çözmek, bölgedeki denklemi lehine çevirmek ve bu oyunda yeni bir aktör olarak yerini almak istiyor. Ancak, bu oyun Türkiye’nin tek başına çözebileceği kadar kolay değil. Türkiye, Ermenistan ve Azerbaycan arasındaki ilişki sarkacı, soykırım iddialarından Karabağ’a sınırın açılmasından enerji hatlarının güzergâhlarına kadar birbiriyle ilintili olmayan ama içiçe geçmiş sorunlar arasında gidip geliyor. Türkiye-Ermenistan ilişkileri ya da yeni başlayan süreç tabii ki kendiliğinden ve her iki ülkenin naif bir buluşma/barışma talebinden kaynaklanmıyor.
Amerikan yönetiminin, geçen yıl Gürcistan’da yaşadığı hayalkırıklığı sonrası Kafkaslara farklı ülkeler üzerinden yerleşmek istemesi, Türkiye’nin bu çerçevede rotayı Ermenistan’a kırması, Obama’nın söz verdiği şekilde “soykırım”ı telaffuz etme/etmeme endişesi yaşayan Türkiye’nin Ermenistan açılımına mecbur kalması, Ermenistan’ın Rusların Gürcistan’a saldırısı METE ÇUBUKÇU (Arşivi)sonrası yeni açılımlara mecbur kalması birincil derecede önemli. Ama sadece bunlar değil tabii ki. Bölgede Ruslar olmadan adım atılamayacağı bilinir; Karabağ meselesi Rusyasız çözülemez. Bu yüzden Azerbaycan’ın Türkiye-Ermenistan ilişkilerine sadece Karabağ üzerinden yaklaşması hatalı olduğu kadar Türkiye’yi de doğrudan ilgilendiren bir konu değil.
Önemli adım
Türkiye ile Ermenistan arasındaki en derin sorun, 1915’te yaşananlardan kaynaklanıyor. Ermenistan 1915’te yaşananların soykırım olarak tanınmasında ısrarcı. 1991’de bağımsızlığına kavuşan Ermenistan 1921’de imzalanan Kars Anlaşması’nı, dolayısıyla Türkiye’nin mevcut doğu sınırlarını tanımıyor. Bu yüzden iki ülkenin birbirini tanımasına rağmen o yıldan bu yana aralarında diplomatik ilişki yok. İki ülke sınırları da, Ermenilerin 1993’te Azerbaycan topraklarındaki Dağlık Karabağ’ı işgalinden sonra tek taraflı olarak kapatılmış durumda. Dağlık Karabağ ise Stalin’in “milliyetçilikleri önleme adına”, geniş coğrafya içine yerleştirdiği küçük adacıklarla “kontrollü düşmanlık” siyaseti yıllar sonra milliyetçiliği azdırmaktan başka bir işe yaramadı.
Ancak son bir yılda farklı gelişmeler söz konusu. Türkiye ve Ermenistan biraraya gelmek, en azından tartışmak için inisiyatif kullanmaya başladı. Bir yol haritası çizilmesi için mutabakat imzalandı. Yol haritasında muhtemelen, Türkiye ile Ermenistan arasında diplomatik ilişki kurulması, sınırların açılması, Ermenistan’ın Kars Anlaşması’nı tanıması ve soykırım iddialarının bir komisyon tarafından ele alınması maddeleri bulunacak.
Hemen sonuç alınmayacak dahi olsa atılan adım çok önemli. Türkiye ve Ermenistan önkoşulsuz masaya oturmayı kabul etmişken araya Azerbaycan’ın girmesi, “Karabağ işgali sona ermeden çözüm olmaz” diye diretmesi işi biraz zora koşuyor.
Azerilerin Türkiye-Ermenistan yakınlaşmasına tepki gösterip Rusya ile ittifak kartını kullanması ve “Karabağ çözülmeden bu iş olmaz” anlayışı, Bakü yönetiminin hem ülke içindeki hem de bölgedeki statükoyu korumak istemesinden kaynaklanıyor. Azerbaycan henüz devlet olamamış bir devlet, henüz demokrasinin işlemediği bir ülke. Benzer bir durum Ermenistan için de geçerli. Bu yakınlaşmaya Ermenistan’da da karşı çıkanlar, altlarındaki statüko zemininin kaydığını hissediyor. Türkiye-Ermenistan arasındaki bir açılım, ilişki süreci, bölgede yeni dengeler ve aktörler yaratacak. Bu da her iki ülkedeki yapıları biraz olsun yerinden oynatacak. Bu yüzden örneğin, Dağlık Karabağ konusunda karşılıklı taviz vererek çözüme ulaşmaktan başka bir yol olmadığının bilinmesine rağmen, milliyetçiliğin can damarına basılacak olması Ermeni ve Azeri taraflarını ürkütüyor.
Sınır bir yıl içinde açılabilir
Türkiye bu 24 Nisan’ı atlattı. Ama, bunun karşılığında en fazla bir yıl içinde Ermenistan’la imzalanan mutabakat çerçevesinde adım atmak zorunda olduğunu biliyor. Adım ise diplomatik ilişki ya da sınırların açılması. Çünkü Türkiye’nin kabusu 1915’le yüzleşmek. Ancak, soykırım konusu bir komisyon aracılığıyla tartışmaya açılacak. 1915’te yaşananların yeni ilişki sürecini tıkamamasını iki taraf da kabul etti. Bu yüzden ilk kez iki ülke arasındaki sorunlar farklı zeminlerde ele alınarak ilişki için yumuşak bir geçiş sağlanacak. Ama 1915 olayları komisyona gönderilmiş olsa da Ermeniler açısından “soykırım” gerçeğini değiştirmiyor.
‘Karabağ tartışılmaz!’
Türkiye-Ermenistan ilişkilerinde, Türkiye’de birçok kişi “ne taviz verildi” diye merak ederken, Azerbaycan ayağa kalkarken, Ermenistan’da da durum farklı değil. Oysa Kafkasya Enstitüsü Başkanı Aleksandr İskendaryan, ‘sıfır kazanç yerine karşılıklı tavizin artık geçerli yöntem olduğunu’ söylüyor. Ancak liberal, sağ, sol kiminle konuşursanız konuşun Dağlık Karabağ konusundaki görüşler değişmiyor. Değişmeyen görüşse şu: ‘Karabağ konusu, Türkiye-Ermenistan ilişkileri ile ilintili değildir’. Yani Ermeniler bu konunun kendileriyle Azeriler arasında olduğunu ve iki ülkenin halledebileceğini söylüyor. Peki, Karabağ konusundaki çözüm ne olacak? Ermeni tarafı kendi görüşünde ısrarlı: ‘Karabağ’da bazı bölgeler Azerilere verilebilir ancak bunun karşılığında ya Karabağ özerk olacak ya da Ermenistan’a bağlanacak’. İşte sorun da burada düğümleniyor. Türkiye, “Karabağ çözülmeden sınır açılmaz” diyerek Azerilere söz veriyor, Erivan ise kendi kamuoyuna “Karabağ hiçbir şekilde Türkiye-Ermenistan müzakerelerine konu olamayacak” diyor. Nitekim Karabağ konusunun ilk aşamada yol haritasına konulmaması isteniyor, muhtemelen de konulmayacak.
Cumhurbaşkanı Gül, ikna için geçen hafta Prag’da İlham Aliyev’le biraraya geldi. “Taviz verilmeyeceğini” anlattı. Azerbaycan muhalefeti ise Aliyev yönetiminin Türkiye’yi dinlemeden Rusya’ya yönelmesinden tedirgin. Çünkü Azeri muhalefeti Karabağ konusunu Rusya’nın bir “tezgâhı” olarak görüyor. Gönül alma seferleri önümüzdeki hafta da devam edecek. Başbakan Erdoğan 13 Mayıs’ta Bakü’ye gidecek.
Erivan kaynakları, 2007’de Madrid’de önerilen “Çerçeve Paket”in masaya getirileceğini söylüyor. Yani Ermenistan, Dağlık Karabağ dışında işgal ettiği yedi bölgenin beşinden geri çekilecek, kaçkınlar olarak tanımlanan göçmenler evlerine dönecek, ardından da Dağlık Karabağ’ın statüsü belirlenecek. Türkiye de, yol haritasının sonraki aşamasında birebir olmasa da, bu temelde bir çözüm önerecek. Pazarlık bu temelde başlayıp zaman içinde karşılıklı olarak “alışveriş” yapılacak. Türkiye Azerilerin daha fazla kazanımını amaçlayacak. Karabağ’ın statüsü belli olması halinde Ermeniler de bu çözüme sıcak bakıyor. Ama onların da muhalefetle sorunu var. Eski Dışişleri Bakanı Vartan Oskayan, “Şu ana kadar Türklerle Karabağ konusunda görüşmelerde bulunmamıştık. Ama yeni durumda bunun devreye girdiği görülüyor. Bu da Ermenistan’ın kazanımlarını yitirmesi anlamına geliyor” diyor.
‘15 yıl daha kaybetmeyelim’
Türkiye ve Ermenistan yeni bir yol haritasıyla yola çıkıyor. Ancak “yol haritaları”nın netameli olduğunu bilmek, yol haritalarını önemsemek ama çok da abartmamak gerekiyor. Çünkü bu haritalar, bazen sorunu çözme-me-nin, işi yokuşa sürmenin diplomatik makyajı haline gelebiliyor. Tıpkı, İsrail Filistin meselesinde olduğu gibi. Erivan’dan eski bir diplomatın sözleri işin anahtarı niteliğinde: “Her iki taraf bazı tepkileri göze alarak yoluna devam etmeli. Maalesef birileri üzülmeden bazı şeyler düzelmiyor. İki tarafın yapacağı tek şey biraz cesur olmak, çözümü istemek. Artık kaybedecek bir 15 yılımız daha yok. İki ülke halkı artık birbiriyle buluşmalı. Önyargılar yıkılmalı. Göreceksiniz iki halk birbirini daha iyi anlayacak”.
Türkiye ile Ermenistan’ın önünde zorlu, riskli, inişli çıkışlı, özetle uzun ince ve dikenli bir yol uzanıyor. Ancak, karşılıklı risk almadan zorluklar aşılamıyor, iki halkı buluşturmak için şimdi risk alma zamanı. Hem Ermenistan’da hem de Türkiye’de.
Türkiye ve Ermenistan önkoşulsuz masaya oturmayı kabul etmişken araya Azerbaycan'ın girmesi, 'Karabağ işgali sona ermeden çözüm olmaz' diretmesi işi biraz zora koşuyor
Ermenistan ve Azerbaycan, Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından Türkiye’nin farklı boyutlarda ilişki kurduğu ancak Kafkasya’nın iki “düşman” ülkesi. Türkiye’nin çok farklı düzeylerde ilişki kurduğu/kurmaya çalıştığı bu iki ülke arasında derin uzlaşmazlıklar hatta düşmanlıklar söz konusu. Türkiye açısındansa Kafkaslardaki denklemin bir yanında “iki millet bir devlet şiarı” ile ifadesini bulan stratejik işbirliği ve kardeşlik ilişkisi, diğer yanında tarihin derinliklerindeki sorunlara rağmen aşılmaya çalışılan uzlaşmazlıklar ve kurulmaya çalışılan komşuluk, buluşmaya çalışan iki halk var.
Türkiye şimdi Kafkaslardaki bu “büyük oyunu”nu çözmek, bölgedeki denklemi lehine çevirmek ve bu oyunda yeni bir aktör olarak yerini almak istiyor. Ancak, bu oyun Türkiye’nin tek başına çözebileceği kadar kolay değil. Türkiye, Ermenistan ve Azerbaycan arasındaki ilişki sarkacı, soykırım iddialarından Karabağ’a sınırın açılmasından enerji hatlarının güzergâhlarına kadar birbiriyle ilintili olmayan ama içiçe geçmiş sorunlar arasında gidip geliyor. Türkiye-Ermenistan ilişkileri ya da yeni başlayan süreç tabii ki kendiliğinden ve her iki ülkenin naif bir buluşma/barışma talebinden kaynaklanmıyor.
Amerikan yönetiminin, geçen yıl Gürcistan’da yaşadığı hayalkırıklığı sonrası Kafkaslara farklı ülkeler üzerinden yerleşmek istemesi, Türkiye’nin bu çerçevede rotayı Ermenistan’a kırması, Obama’nın söz verdiği şekilde “soykırım”ı telaffuz etme/etmeme endişesi yaşayan Türkiye’nin Ermenistan açılımına mecbur kalması, Ermenistan’ın Rusların Gürcistan’a saldırısı METE ÇUBUKÇU (Arşivi)sonrası yeni açılımlara mecbur kalması birincil derecede önemli. Ama sadece bunlar değil tabii ki. Bölgede Ruslar olmadan adım atılamayacağı bilinir; Karabağ meselesi Rusyasız çözülemez. Bu yüzden Azerbaycan’ın Türkiye-Ermenistan ilişkilerine sadece Karabağ üzerinden yaklaşması hatalı olduğu kadar Türkiye’yi de doğrudan ilgilendiren bir konu değil.
Önemli adım
Türkiye ile Ermenistan arasındaki en derin sorun, 1915’te yaşananlardan kaynaklanıyor. Ermenistan 1915’te yaşananların soykırım olarak tanınmasında ısrarcı. 1991’de bağımsızlığına kavuşan Ermenistan 1921’de imzalanan Kars Anlaşması’nı, dolayısıyla Türkiye’nin mevcut doğu sınırlarını tanımıyor. Bu yüzden iki ülkenin birbirini tanımasına rağmen o yıldan bu yana aralarında diplomatik ilişki yok. İki ülke sınırları da, Ermenilerin 1993’te Azerbaycan topraklarındaki Dağlık Karabağ’ı işgalinden sonra tek taraflı olarak kapatılmış durumda. Dağlık Karabağ ise Stalin’in “milliyetçilikleri önleme adına”, geniş coğrafya içine yerleştirdiği küçük adacıklarla “kontrollü düşmanlık” siyaseti yıllar sonra milliyetçiliği azdırmaktan başka bir işe yaramadı.
Ancak son bir yılda farklı gelişmeler söz konusu. Türkiye ve Ermenistan biraraya gelmek, en azından tartışmak için inisiyatif kullanmaya başladı. Bir yol haritası çizilmesi için mutabakat imzalandı. Yol haritasında muhtemelen, Türkiye ile Ermenistan arasında diplomatik ilişki kurulması, sınırların açılması, Ermenistan’ın Kars Anlaşması’nı tanıması ve soykırım iddialarının bir komisyon tarafından ele alınması maddeleri bulunacak.
Hemen sonuç alınmayacak dahi olsa atılan adım çok önemli. Türkiye ve Ermenistan önkoşulsuz masaya oturmayı kabul etmişken araya Azerbaycan’ın girmesi, “Karabağ işgali sona ermeden çözüm olmaz” diye diretmesi işi biraz zora koşuyor.
Azerilerin Türkiye-Ermenistan yakınlaşmasına tepki gösterip Rusya ile ittifak kartını kullanması ve “Karabağ çözülmeden bu iş olmaz” anlayışı, Bakü yönetiminin hem ülke içindeki hem de bölgedeki statükoyu korumak istemesinden kaynaklanıyor. Azerbaycan henüz devlet olamamış bir devlet, henüz demokrasinin işlemediği bir ülke. Benzer bir durum Ermenistan için de geçerli. Bu yakınlaşmaya Ermenistan’da da karşı çıkanlar, altlarındaki statüko zemininin kaydığını hissediyor. Türkiye-Ermenistan arasındaki bir açılım, ilişki süreci, bölgede yeni dengeler ve aktörler yaratacak. Bu da her iki ülkedeki yapıları biraz olsun yerinden oynatacak. Bu yüzden örneğin, Dağlık Karabağ konusunda karşılıklı taviz vererek çözüme ulaşmaktan başka bir yol olmadığının bilinmesine rağmen, milliyetçiliğin can damarına basılacak olması Ermeni ve Azeri taraflarını ürkütüyor.
Sınır bir yıl içinde açılabilir
Türkiye bu 24 Nisan’ı atlattı. Ama, bunun karşılığında en fazla bir yıl içinde Ermenistan’la imzalanan mutabakat çerçevesinde adım atmak zorunda olduğunu biliyor. Adım ise diplomatik ilişki ya da sınırların açılması. Çünkü Türkiye’nin kabusu 1915’le yüzleşmek. Ancak, soykırım konusu bir komisyon aracılığıyla tartışmaya açılacak. 1915’te yaşananların yeni ilişki sürecini tıkamamasını iki taraf da kabul etti. Bu yüzden ilk kez iki ülke arasındaki sorunlar farklı zeminlerde ele alınarak ilişki için yumuşak bir geçiş sağlanacak. Ama 1915 olayları komisyona gönderilmiş olsa da Ermeniler açısından “soykırım” gerçeğini değiştirmiyor.
‘Karabağ tartışılmaz!’
Türkiye-Ermenistan ilişkilerinde, Türkiye’de birçok kişi “ne taviz verildi” diye merak ederken, Azerbaycan ayağa kalkarken, Ermenistan’da da durum farklı değil. Oysa Kafkasya Enstitüsü Başkanı Aleksandr İskendaryan, ‘sıfır kazanç yerine karşılıklı tavizin artık geçerli yöntem olduğunu’ söylüyor. Ancak liberal, sağ, sol kiminle konuşursanız konuşun Dağlık Karabağ konusundaki görüşler değişmiyor. Değişmeyen görüşse şu: ‘Karabağ konusu, Türkiye-Ermenistan ilişkileri ile ilintili değildir’. Yani Ermeniler bu konunun kendileriyle Azeriler arasında olduğunu ve iki ülkenin halledebileceğini söylüyor. Peki, Karabağ konusundaki çözüm ne olacak? Ermeni tarafı kendi görüşünde ısrarlı: ‘Karabağ’da bazı bölgeler Azerilere verilebilir ancak bunun karşılığında ya Karabağ özerk olacak ya da Ermenistan’a bağlanacak’. İşte sorun da burada düğümleniyor. Türkiye, “Karabağ çözülmeden sınır açılmaz” diyerek Azerilere söz veriyor, Erivan ise kendi kamuoyuna “Karabağ hiçbir şekilde Türkiye-Ermenistan müzakerelerine konu olamayacak” diyor. Nitekim Karabağ konusunun ilk aşamada yol haritasına konulmaması isteniyor, muhtemelen de konulmayacak.
Cumhurbaşkanı Gül, ikna için geçen hafta Prag’da İlham Aliyev’le biraraya geldi. “Taviz verilmeyeceğini” anlattı. Azerbaycan muhalefeti ise Aliyev yönetiminin Türkiye’yi dinlemeden Rusya’ya yönelmesinden tedirgin. Çünkü Azeri muhalefeti Karabağ konusunu Rusya’nın bir “tezgâhı” olarak görüyor. Gönül alma seferleri önümüzdeki hafta da devam edecek. Başbakan Erdoğan 13 Mayıs’ta Bakü’ye gidecek.
Erivan kaynakları, 2007’de Madrid’de önerilen “Çerçeve Paket”in masaya getirileceğini söylüyor. Yani Ermenistan, Dağlık Karabağ dışında işgal ettiği yedi bölgenin beşinden geri çekilecek, kaçkınlar olarak tanımlanan göçmenler evlerine dönecek, ardından da Dağlık Karabağ’ın statüsü belirlenecek. Türkiye de, yol haritasının sonraki aşamasında birebir olmasa da, bu temelde bir çözüm önerecek. Pazarlık bu temelde başlayıp zaman içinde karşılıklı olarak “alışveriş” yapılacak. Türkiye Azerilerin daha fazla kazanımını amaçlayacak. Karabağ’ın statüsü belli olması halinde Ermeniler de bu çözüme sıcak bakıyor. Ama onların da muhalefetle sorunu var. Eski Dışişleri Bakanı Vartan Oskayan, “Şu ana kadar Türklerle Karabağ konusunda görüşmelerde bulunmamıştık. Ama yeni durumda bunun devreye girdiği görülüyor. Bu da Ermenistan’ın kazanımlarını yitirmesi anlamına geliyor” diyor.
‘15 yıl daha kaybetmeyelim’
Türkiye ve Ermenistan yeni bir yol haritasıyla yola çıkıyor. Ancak “yol haritaları”nın netameli olduğunu bilmek, yol haritalarını önemsemek ama çok da abartmamak gerekiyor. Çünkü bu haritalar, bazen sorunu çözme-me-nin, işi yokuşa sürmenin diplomatik makyajı haline gelebiliyor. Tıpkı, İsrail Filistin meselesinde olduğu gibi. Erivan’dan eski bir diplomatın sözleri işin anahtarı niteliğinde: “Her iki taraf bazı tepkileri göze alarak yoluna devam etmeli. Maalesef birileri üzülmeden bazı şeyler düzelmiyor. İki tarafın yapacağı tek şey biraz cesur olmak, çözümü istemek. Artık kaybedecek bir 15 yılımız daha yok. İki ülke halkı artık birbiriyle buluşmalı. Önyargılar yıkılmalı. Göreceksiniz iki halk birbirini daha iyi anlayacak”.
Türkiye ile Ermenistan’ın önünde zorlu, riskli, inişli çıkışlı, özetle uzun ince ve dikenli bir yol uzanıyor. Ancak, karşılıklı risk almadan zorluklar aşılamıyor, iki halkı buluşturmak için şimdi risk alma zamanı. Hem Ermenistan’da hem de Türkiye’de.
'Bakû show'unun sonuçları...
CENGİZ ÇANDAR
Türkiye, Ermenistan ve İsviçre ile birlikte ‘Ermenistan ile normalleşme’ye ilişkin bir ‘yol haritası’ yayımlayalı daha bir ay bile olmadı. Bu ‘yol haritası’, bir gece yarısı yayımlandıktan sonra, ertesi sabah Amerikan Dışişleri tarafından yapılan açıklamayla güçlü bir uluslararası destek de elde etmişti.
Söz konusu ‘yol haritası’ Cenevre’de bir buçuk yıla yakın bir süre İsviçre arabuluculuğunda süren Türk ve Ermeni üst düzey diplomatlarının teknik çalışmalarını noktalıyordu. Söz konusu ‘yol haritası’nın ‘normalleşme’ için ‘ön şart’ olmaktan çıkarttığı her biri taraflardan birinin özel duyarlılığını ifade eden iki unsuru vardı:
1. Dağlık Karabağ konusu;
2. Soykırım.
Bunların ‘normalleşme’ için ‘ön şart’ olarak vurgulanmaması ile ‘yol haritası’ ortaya çıkabildi.
Dolayısıyla; Başbakan Tayyip Erdoğan’ın Bakû’da Azerbaycan Parlamentosu’nda yaptığı şiirli/şiirsel konuşmada Türkiye’nin Ermenistan ile kara sınırını ‘Dağlık Karabağ sorunu çözülmeden açmayacağını’ ilan etmiş olması, ‘kural değişikliği’dir ve bir ‘ön şart’ koşmak anlamına gelir.
Bu tam da Başbakan’ın Türkiye’nin AB serüvenine ilişkin olarak Sarkozy ve Merkel gibilerine karşı gayet haklı olarak yönelttiği ‘maç oynanırken oyun kuralları değiştirilmez’ ilkesinin konu Kafkasya olduğunda bizzat kendisi tarafından, tıpkı Sarkozy ve Merkel’in yaptığı gibi ihlâl edilmesidir.
Burada tartışma konusu olan Azerbaycan-Ermenistan ihtilafında kimin haklı olduğu, kimin tarafını tutmamız gerektiği değildir, bu konuda yersiz demagoji yapılmasın. Burada söz konusu olan Türk dış politikasının nasıl yürütüldüğüdür.
Eğer ta 2007 yazsonundan itibaren İsviçre arabuluculuğunda Ermenistan ile ‘normalleşme’ görüşmeleri yapmış, arada Cumhurbaşkanınız ‘tarihi ziyaret’ diye nitelenen bir adımla Erivan’a gitmiş, ardından teknik görüşmeleri tamamlamış ve bir ‘yol haritası’ ilân edecek kıvama işi getirmişseniz, bu sizin dış politikanızın temel çizgilerinden biri olmuş demektir. Bu çizgiye tümüyle ters düşen bir adımı, Başbakan’ın bir konuşmasıyla sıfırla çarpar ve silerseniz, bu vahim bir gelişmedir ve Azerbaycan-Ermenistan ihtilafında kimin haklı olduğuyla hiçbir ilgisi ve ilişkisi yoktur.
Türkiye’nin uluslararası politikada ve diplomasi sahnesinde inandırıcılığı ile yakından ilişkisi vardır.
***
Bir başka vahim olan husus, Başbakan’ın Dağlık Karabağ çözümünü Ermenistan ile kara sınırının açılması gerekçesi yaparken kurduğu ‘sebep-sonuç ilişkisi’dir. Tayyip Erdoğan,
Türkiye-Ermenistan sınırının kapatılmasının bir ‘sonuç’
olduğunu, bunun bir ‘sebebi’ bulunduğunu, o ‘sebep’in Dağlık Karabağ’ın işgali olduğunu söylüyor.
Bir kere bu, temel bir veri yanlışı. Böyle bir şey yok. Türkiye ile Ermenistan arasındaki kara sınırı, 1993 yılında Dağlık Karabağ çevresindeki Azerbaycan topraklarının işgali sürecinde, Kelbecer’in işgalinin ardından kapatıldı.
Yukarı Karabağ’da söz konusu olan Ermeni işgali de değil üstelik. Dağlık Karabağ, Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti içinde bir ‘özerk bölge’ idi ve nüfusunun yaklaşık yüzde 77’si Ermeni, yüzde 22’si Azeri ise idi. Dağlık Karabağ’ın özerklik sınırları bir hayli genişti ve Sovyetler Birliği 1991’de çöktüğü vakit, yeni bağımsız Azerbaycan’ın, ne yazık ki, Dağlık Karabağ üzerinde hiçbir fiili kontrolü yoktu.
Yani, Dağlık Karabağ, bir ‘Ermeni işgali’ yoluyla Azerbaycan’dan kopartılmadı.
Bununla birlikte, -başta Hocalı Katliamı olmak üzere Rus askerlerinin de rol aldığı- Dağlık Karabağ’ın Azeri nüfusu ‘etnik temizlik’ ile bölgeden uzaklaştırıldı. Keza, Yukarı Karabağ çevresindeki işgal edilmiş -işte onlar işgal- Azerbaycan topraklarındaki nüfus da ‘etnik temizlik’ adındaki zulüm ile yüz yüze kaldı. Topraklarını terk ettiler. Bu sayı 724 bin olarak hesaplanıyor.
Bu bakımdan, ‘oyun kuralı değiştirmek’ ve ‘ön şart getirmek’ sayılsa da, eğer Tayyip Erdoğan, ‘Azerbaycanlı göçmenler sürüldükleri evlerine geri dönmeden’ veya ‘evlerine geri dönmeleri güvence altına alınmadan’ Türkiye, Ermenistan ile kara sınırını açmayacaktır deseydi, daha anlaşılır olurdu. Hiç değilse bir ‘olgusal hata’ yapmamış olurdu.
Eğer, Türkiye’nin Ermenistan kara sınırının ‘Dağlık Karabağ’ın işgali’ nedeniyle kapandığını zannediyorsanız ve açmak için ‘Dağlık Karabağ sorununun çözümü’ şartını getiriyorsanız, o sınırı sittin sene açmayacaksınız demektir.
O zaman da sorarlar, “Peki, siz bir buçuk yıl Cenevre’de Ermenistan ile görüşmelerde dalga mı geçtiniz?”
Daha önemlisi şu soru gelir: “İlan etmenizin üzerinden daha bir ay bile geçmemiş olan ‘yol haritası’ var mı, yok mu? Resmen ilân ettiğiniz ‘yol haritası’ geçerli mi, değil mi?”
Zira, ‘yol haritası’ geçerliyse, Tayyip Erdoğan’ın Bakû konuşması geçerli olamaz. Yok, Tayyip Erdoğan’ın Bakû konuşması geçerliyse, o takdirde bir aya yakın bir süre önce ilan edilen ‘yol haritası’ çöpe gitmiş bir dış politika belgesinden ötede bir değer taşımamaktadır.
***
Tayyip Erdoğan’ın Türkiye’nin Güney Kafkasya politikasındaki tüm ipleri İlham Aliyev’in ellerine teslim eden diplomasisinin yol açtığı bir başka önemli sorun, ‘Türkiye’nin imajı’ ile ilgilidir.
Türkiye, taraf olduğu ya da kendisini taraf olduğu herhangi bir soruna ilişkin olarak, son kertede, ‘çözüm yeteneksizliği’ni sergilemiş oluyor. Türkiye’nin tarafı olduğu sorun her ne ise, o, kangrenleşebiliyor. Kıbrıs’tan Kafkasya’ya, Kürt sorunundan Heybeliada Ruhban Okulu’na, aklınıza ne geliyorsa sıralayın; bunların tarihçesi ne ve çözüme ne kadar yakın duruluyor? Gerçekçi bir hesap yapın.
Türkiye, böyle bir performans ortaya koyduğu vakit, bugüne dek özellikle Ortadoğu diplomasisinde kendisi için en önemli ‘diplomatik getiri’ olan ‘soft power’ını yani ‘arabuluculuk’ ya da ‘çözümü kolaylaştırıcılık’ işlevini ne kadar inandırıcılıkla yerine getirebilir?
Azerbaycan ile Ermenistan arasındaki siyasi-diplomatik manevralar, Türkiye’yi kendi söküğünü dikemeyen bir terziye benzetti.
Tayyip Erdoğan ‘Bakû show’unun sonuçları daha geniş bir coğrafyada olumsuz sonuçlar üretmeye aday.
Bunun Türkiye’ye fazla hasar vermeden ‘geri dönüş’ şansı var mı?
Var. Amerika ile Rusya’nın marifetiyle önümüzdeki yakın dönemde Azerbaycan ile Ermenistan arasında bir mutabakat sağlanırsa, var.
Yoksa yok...
Türkiye, Ermenistan ve İsviçre ile birlikte ‘Ermenistan ile normalleşme’ye ilişkin bir ‘yol haritası’ yayımlayalı daha bir ay bile olmadı. Bu ‘yol haritası’, bir gece yarısı yayımlandıktan sonra, ertesi sabah Amerikan Dışişleri tarafından yapılan açıklamayla güçlü bir uluslararası destek de elde etmişti.
Söz konusu ‘yol haritası’ Cenevre’de bir buçuk yıla yakın bir süre İsviçre arabuluculuğunda süren Türk ve Ermeni üst düzey diplomatlarının teknik çalışmalarını noktalıyordu. Söz konusu ‘yol haritası’nın ‘normalleşme’ için ‘ön şart’ olmaktan çıkarttığı her biri taraflardan birinin özel duyarlılığını ifade eden iki unsuru vardı:
1. Dağlık Karabağ konusu;
2. Soykırım.
Bunların ‘normalleşme’ için ‘ön şart’ olarak vurgulanmaması ile ‘yol haritası’ ortaya çıkabildi.
Dolayısıyla; Başbakan Tayyip Erdoğan’ın Bakû’da Azerbaycan Parlamentosu’nda yaptığı şiirli/şiirsel konuşmada Türkiye’nin Ermenistan ile kara sınırını ‘Dağlık Karabağ sorunu çözülmeden açmayacağını’ ilan etmiş olması, ‘kural değişikliği’dir ve bir ‘ön şart’ koşmak anlamına gelir.
Bu tam da Başbakan’ın Türkiye’nin AB serüvenine ilişkin olarak Sarkozy ve Merkel gibilerine karşı gayet haklı olarak yönelttiği ‘maç oynanırken oyun kuralları değiştirilmez’ ilkesinin konu Kafkasya olduğunda bizzat kendisi tarafından, tıpkı Sarkozy ve Merkel’in yaptığı gibi ihlâl edilmesidir.
Burada tartışma konusu olan Azerbaycan-Ermenistan ihtilafında kimin haklı olduğu, kimin tarafını tutmamız gerektiği değildir, bu konuda yersiz demagoji yapılmasın. Burada söz konusu olan Türk dış politikasının nasıl yürütüldüğüdür.
Eğer ta 2007 yazsonundan itibaren İsviçre arabuluculuğunda Ermenistan ile ‘normalleşme’ görüşmeleri yapmış, arada Cumhurbaşkanınız ‘tarihi ziyaret’ diye nitelenen bir adımla Erivan’a gitmiş, ardından teknik görüşmeleri tamamlamış ve bir ‘yol haritası’ ilân edecek kıvama işi getirmişseniz, bu sizin dış politikanızın temel çizgilerinden biri olmuş demektir. Bu çizgiye tümüyle ters düşen bir adımı, Başbakan’ın bir konuşmasıyla sıfırla çarpar ve silerseniz, bu vahim bir gelişmedir ve Azerbaycan-Ermenistan ihtilafında kimin haklı olduğuyla hiçbir ilgisi ve ilişkisi yoktur.
Türkiye’nin uluslararası politikada ve diplomasi sahnesinde inandırıcılığı ile yakından ilişkisi vardır.
***
Bir başka vahim olan husus, Başbakan’ın Dağlık Karabağ çözümünü Ermenistan ile kara sınırının açılması gerekçesi yaparken kurduğu ‘sebep-sonuç ilişkisi’dir. Tayyip Erdoğan,
Türkiye-Ermenistan sınırının kapatılmasının bir ‘sonuç’
olduğunu, bunun bir ‘sebebi’ bulunduğunu, o ‘sebep’in Dağlık Karabağ’ın işgali olduğunu söylüyor.
Bir kere bu, temel bir veri yanlışı. Böyle bir şey yok. Türkiye ile Ermenistan arasındaki kara sınırı, 1993 yılında Dağlık Karabağ çevresindeki Azerbaycan topraklarının işgali sürecinde, Kelbecer’in işgalinin ardından kapatıldı.
Yukarı Karabağ’da söz konusu olan Ermeni işgali de değil üstelik. Dağlık Karabağ, Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti içinde bir ‘özerk bölge’ idi ve nüfusunun yaklaşık yüzde 77’si Ermeni, yüzde 22’si Azeri ise idi. Dağlık Karabağ’ın özerklik sınırları bir hayli genişti ve Sovyetler Birliği 1991’de çöktüğü vakit, yeni bağımsız Azerbaycan’ın, ne yazık ki, Dağlık Karabağ üzerinde hiçbir fiili kontrolü yoktu.
Yani, Dağlık Karabağ, bir ‘Ermeni işgali’ yoluyla Azerbaycan’dan kopartılmadı.
Bununla birlikte, -başta Hocalı Katliamı olmak üzere Rus askerlerinin de rol aldığı- Dağlık Karabağ’ın Azeri nüfusu ‘etnik temizlik’ ile bölgeden uzaklaştırıldı. Keza, Yukarı Karabağ çevresindeki işgal edilmiş -işte onlar işgal- Azerbaycan topraklarındaki nüfus da ‘etnik temizlik’ adındaki zulüm ile yüz yüze kaldı. Topraklarını terk ettiler. Bu sayı 724 bin olarak hesaplanıyor.
Bu bakımdan, ‘oyun kuralı değiştirmek’ ve ‘ön şart getirmek’ sayılsa da, eğer Tayyip Erdoğan, ‘Azerbaycanlı göçmenler sürüldükleri evlerine geri dönmeden’ veya ‘evlerine geri dönmeleri güvence altına alınmadan’ Türkiye, Ermenistan ile kara sınırını açmayacaktır deseydi, daha anlaşılır olurdu. Hiç değilse bir ‘olgusal hata’ yapmamış olurdu.
Eğer, Türkiye’nin Ermenistan kara sınırının ‘Dağlık Karabağ’ın işgali’ nedeniyle kapandığını zannediyorsanız ve açmak için ‘Dağlık Karabağ sorununun çözümü’ şartını getiriyorsanız, o sınırı sittin sene açmayacaksınız demektir.
O zaman da sorarlar, “Peki, siz bir buçuk yıl Cenevre’de Ermenistan ile görüşmelerde dalga mı geçtiniz?”
Daha önemlisi şu soru gelir: “İlan etmenizin üzerinden daha bir ay bile geçmemiş olan ‘yol haritası’ var mı, yok mu? Resmen ilân ettiğiniz ‘yol haritası’ geçerli mi, değil mi?”
Zira, ‘yol haritası’ geçerliyse, Tayyip Erdoğan’ın Bakû konuşması geçerli olamaz. Yok, Tayyip Erdoğan’ın Bakû konuşması geçerliyse, o takdirde bir aya yakın bir süre önce ilan edilen ‘yol haritası’ çöpe gitmiş bir dış politika belgesinden ötede bir değer taşımamaktadır.
***
Tayyip Erdoğan’ın Türkiye’nin Güney Kafkasya politikasındaki tüm ipleri İlham Aliyev’in ellerine teslim eden diplomasisinin yol açtığı bir başka önemli sorun, ‘Türkiye’nin imajı’ ile ilgilidir.
Türkiye, taraf olduğu ya da kendisini taraf olduğu herhangi bir soruna ilişkin olarak, son kertede, ‘çözüm yeteneksizliği’ni sergilemiş oluyor. Türkiye’nin tarafı olduğu sorun her ne ise, o, kangrenleşebiliyor. Kıbrıs’tan Kafkasya’ya, Kürt sorunundan Heybeliada Ruhban Okulu’na, aklınıza ne geliyorsa sıralayın; bunların tarihçesi ne ve çözüme ne kadar yakın duruluyor? Gerçekçi bir hesap yapın.
Türkiye, böyle bir performans ortaya koyduğu vakit, bugüne dek özellikle Ortadoğu diplomasisinde kendisi için en önemli ‘diplomatik getiri’ olan ‘soft power’ını yani ‘arabuluculuk’ ya da ‘çözümü kolaylaştırıcılık’ işlevini ne kadar inandırıcılıkla yerine getirebilir?
Azerbaycan ile Ermenistan arasındaki siyasi-diplomatik manevralar, Türkiye’yi kendi söküğünü dikemeyen bir terziye benzetti.
Tayyip Erdoğan ‘Bakû show’unun sonuçları daha geniş bir coğrafyada olumsuz sonuçlar üretmeye aday.
Bunun Türkiye’ye fazla hasar vermeden ‘geri dönüş’ şansı var mı?
Var. Amerika ile Rusya’nın marifetiyle önümüzdeki yakın dönemde Azerbaycan ile Ermenistan arasında bir mutabakat sağlanırsa, var.
Yoksa yok...
Monday, April 27, 2009
Armenia’s grief
The agreement between Turkey and Armenia on a “road map” to normalise their relations is very good news. Their historic animosity since the slaughter and mass deportation of Armenians from the collapsing Ottoman empire in 1915 has destabilised the region, poisoned internal politics, isolated and impoverished Armenia, and cast a shadow over Turkey’s relations with Europe and America. Now there is a chance of beginning to heal the wounds.
Yet first a word of caution. Last week’s declaration gave no clues to the precise terms of the agreement, nor a timetable. It seems to have been rushed out to enable Barack Obama, US president, to issue a statement commemorating the 1915 massacres without using the word “genocide” to describe them. That marked a sensible retreat from his election campaign position in order not to alienate Turkey.
The prize of Turkish-Armenian reconciliation is worth it, but the process remains fragile and bedevilled by mistrust. Both sides are still only inching forward, and both face strong resistance at home to making any concessions at all.
The deal would provide for diplomatic recognition, and reopening of the border between them, which was closed by Turkey in 1993 after ethnic Armenian forces seized control of Nagorno-Karabakh in neighbouring Azerbaijan. Both moves would be done gradually to build confidence. That is sensible.
On two vital points, however, there is still no clarity. A historical commission is to be set up to investigate the events of 1915. How will it be constituted and how will it work? If it decides that the massacres did amount to genocide, or did not, it will still be politically explosive unless there is agreement to abide by its results. Second, what progress needs to be made on resolving the Karabakh dispute for Turkey to reopen the border fully?
There seems to be a serious intent in both Ankara and Yerevan to find a way forward in spite of opposition, including from the influential Armenian diaspora in the US and European Union. But pressure on them both from Washington, Brussels and – most significantly – from Moscow for more progress and a clear timetable is still essential.
The one country that might try to scupper progress is Azerbaijan, fearful that reopening the border would take away pressure for Armenia to do a deal over Karabakh, or at least to withdraw from the buffer zone where 500,000 Azeri refugees used to live. But the 19-year border closure has done nothing to hasten an agreement on that score. All sides have an interest in reconciliation, not confrontation.
Yet first a word of caution. Last week’s declaration gave no clues to the precise terms of the agreement, nor a timetable. It seems to have been rushed out to enable Barack Obama, US president, to issue a statement commemorating the 1915 massacres without using the word “genocide” to describe them. That marked a sensible retreat from his election campaign position in order not to alienate Turkey.
The prize of Turkish-Armenian reconciliation is worth it, but the process remains fragile and bedevilled by mistrust. Both sides are still only inching forward, and both face strong resistance at home to making any concessions at all.
The deal would provide for diplomatic recognition, and reopening of the border between them, which was closed by Turkey in 1993 after ethnic Armenian forces seized control of Nagorno-Karabakh in neighbouring Azerbaijan. Both moves would be done gradually to build confidence. That is sensible.
On two vital points, however, there is still no clarity. A historical commission is to be set up to investigate the events of 1915. How will it be constituted and how will it work? If it decides that the massacres did amount to genocide, or did not, it will still be politically explosive unless there is agreement to abide by its results. Second, what progress needs to be made on resolving the Karabakh dispute for Turkey to reopen the border fully?
There seems to be a serious intent in both Ankara and Yerevan to find a way forward in spite of opposition, including from the influential Armenian diaspora in the US and European Union. But pressure on them both from Washington, Brussels and – most significantly – from Moscow for more progress and a clear timetable is still essential.
The one country that might try to scupper progress is Azerbaijan, fearful that reopening the border would take away pressure for Armenia to do a deal over Karabakh, or at least to withdraw from the buffer zone where 500,000 Azeri refugees used to live. But the 19-year border closure has done nothing to hasten an agreement on that score. All sides have an interest in reconciliation, not confrontation.
Sunday, April 26, 2009
Türkiye-Azerbaycan-Ermenistan: Yeni başlayanlar için...
CENGİZ ÇANDAR
Türkiye-Ermenistan normalleşmesinin ‘yol haritası’nın içeriği, ayrıntılı biçimde açıklanmadı. Açıklanmadı ama kısmen sızdı. Bu konuyla ilgili olanlar, ta Ağustos 2007’den beri İsviçre’nin gözetiminde Türk ve Ermeni diplomatların yoğun bir ‘teknik altyapı’ çalışması yürüttüğünden haberdar bulunanlar ve Türkiye-Azerbaycan-Ermenistan üçgenindeki gelişmeleri ve üç eşbaşkanlı (Amerika-Rusya-Fransa) Minsk grubunun Yukarı Karabağ sorununun çözümünün neresinde durduğunu izleyenler açısından ortada büyük bir muamma yok.
‘Normalleşme’nin iki ana sütunu var: Diplomatik ilişkiler ve kapalı kara sınırının açılması.
Azerbaycan’ı doğrudan ilgilendiren ikincisi. Türkiye’nin Ermenistan ile diplomatik ilişkiler kurması, yani Ankara ve Erivan’da karşılıklı bir büyükelçilik binası bulunması veya örneğin Kars ve Gümrü’de karşılıklı başkonsoloslukların açılması Azerbaycan’ın illa karşı olduğu ya da olacağı bir şey değil.
Türkiye, Sovyetler Birliği dağıldığı vakit, bağımsızlığını ilan eden tüm Sovyet cumhuriyetleri gibi Ermenistan’ın da bağımsızlığını ve yanıbaşındaki bağımsız Ermenistan Cumhuriyeti’nin ‘meşruiyeti’ni tanımıştı.
Tanımasına tanımıştı ama diplomatik ilişki kurmamıştı. Diplomatik ilişkir kurmamış olmasını, -zımnen de olsa- ‘1915’e bakış’ ya da bir başka deyimle ‘soykırım’ konusundaki pozisyon farklarına ve aynı şekilde Ermenistan’ın 1921 Kars Anlaşması’nı kabul ettiğini resmen ilan etmemesine dayandırmıştı.
Erivan’ın 1921 Kars Anlaşması’nın kabul ettiğini resmen açıklamaktan kaçınmasının, Ankara tarafından yorumu, “Ermenistan’ın Türkiye’den ‘Batı Ermenistan’ olarak tanımlanan Doğu Anadolu’dan toprak talebinde bulunabileceği” idi.
Ermenistan’ın tutumu ise ‘Türkiye ile sınırlarımızı belirleyen 1921 Anlaşması bize sorulmadan, biz taraf olmadan Ankara ile Moskova’daki Sovyet hükümeti arasında imzalanmıştı. Taraf olmadığımız bir anlaşmayı niye kabul ettiğimizi ilan edelim. Ama, de facto olarak bu anlaşmayı sınır sonuçlarıyla birlikte kabul ediyoruz’ şeklindeydi.
Bir dizi hukuki yaklaşım ve yorum farkı, ön yargılar ve çeşitli siyasi mülahazalar, Türkiye ile Ermenistan arasında diplomatik ilişkiler 1991’de kurulabilecek iken, bunu engelledi. Sovyetler Birliği’nin 1991’de yok olmasından sonra, bıraktığı alanda dağılmasıyla üç Baltık cumhuriyeti (Estonya, Letonya, Litvanya), üç doğu Avrupa cumhuriyeti (Ukrayna, Belarus, Moldova), beş Orta Asya cumhuriyeti (Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan, Özbekistan, Türkmenistan) ve üç Kafkasya cumhuriyeti (Azerbaycan, Ermenistan, Gürcistan) ve Rusya Federasyonu olmak üzere 15 bağımsız devlet üredi.
Bunların arasında Türkiye’nin diplomatik ilişki kurmadığı sadece Ermenistan’dır.
Ve diplomatik ilişki kurmama gerekçesi yukarıda anlattıklarımızdır.
Yani?
Türkiye-Ermenistan diplomatik ilişkilerinin kurulmamasında Yukarı Karabağ sorununun hiçbir ilgisi, ilişkisi yoktur.
***
Ermenistan, 1991’de bağımsız olduktan iki yıl sonra 1993’te Türkiye-Ermenistan kara sınırı kapatılmıştır.
Yani?
Türkiye’nin diplomatik ilişkiler kurmadığı Ermenistan ile kara sınırı 1991-1993 arasında iki yıl açık kalmıştır. Yanisi, bir ülke ile diplomatik ilişki bulunmaması sınırların kapalı kalması anlamına gelmiyor.
Nasıl, bir ülkenin meşruiyetini tanıyor olmanız, diplomatik ilişkiyi otomatik haline getirmiyorsa; diplomatik ilişki bulunmaması da sınırı kapatmıyor.
Peki, Ermenistan’ın bağımsızlığından itibaren iki yıl açık bulunan Türkiye-Ermenistan kara sınırı 1993 yılında niçin kapatıldı?
Çünkü, Ermenistan, Azerbaycan ile arasındaki Yukarı Karabağ ihtilafı üzerine Karabağ’ın çevresindeki, Azerbaycan’a ait toprak parçalarını birbiri ardından işgal etmeye başladı. Yukarı Karabağ ile Ermenistan anakarası arasında doğrudan bağlantı yok. En yakın nokta, ‘Laçin Koridoru’ adı verilen ve Azerbaycan’a ait dar alan.
Azerbaycan idari dilinde Rusçadan geçtiği haliyle ‘reyon’ adı verilen, Türkiye ölçülerinde ilçe ya da belde sayılabilecek yedi nokta, Laçin’in yanı sıra Ermenilerce, Yukarı Karabağ’ı askeri bakımdan güvence altına alma mantığıyla işgal edildi.
Türkiye-Ermenistan sınırı, Ermenistan üzerinde ‘ekonomik abluka’ yoluyla baskı oluşturmak ve Azerbaycan topraklarından çekilmesini sağlamak amacıyla, 1993 yılında söz konusu bu gelişmeler sonucu kapatıldı.
Yani?
Yani, Türkiye-Ermenistan arasındaki diplomatik ilişkilerin kurulmamış olmasının değil ama kara sınırının kapatılmasının Yukarı Karabağ sorunu ile genel anlamda- ilişkisi var.
Ancak, dikkat: Doğrudan Yukarı Karabağ ile de ilişkisi yok.
Ya neyle var?
Yukarı Karabağ çevresinde işgal altına girmiş Azerbaycan topraklarıyla veya aynı anlamda ama farklı bir deyişle Azerbaycan topraklarının Ermeni işgali altına girmesiyle doğrudan ilişkisi var.
‘Nüans’tan öteye önem taşıyan bunun önemi şu. Türkiye-Ermenistan kara sınırının açılmasını, Yukarı Karabağ sorununun nihai çözümüyle eşleştiremezsiniz.
Kara sınırının kapanması, Karabağ’ın değil, Karabağ çevresindeki Azerbaycan toprakları işgali nedeniyle oldu. Dolayısıyla, kara sınırı, o topraklardan Ermeni işgalinin kalkacağına ilişkin bir Azerbaycan-Ermenistan mutabakatı ortaya çıkınca mümkün olur.
Bu arada sürekli olarak ‘kara sınırı’ vurgusu yaptığımızın farkında olmalısınız. Evet, ‘kara sınırı’ zira Türkiye ile Ermenistan arasında tüm sınırlar kapalı değil. Hava sınırı ve hava trafiği açık. Hem de 1995’ten beri!
1995’ten bu yana 14 yıldır Ermenistan havayollarına bağlı uçaklar İstanbul-Erivan ve Erivan-İstanbul arasında sefer yapıyorlar. 2004’ten itibaren buna Türk bayrağı taşıyan, Türkiye’ye kayıtlı özel şirket uçakları da katıldı.
Yani, sınırların kapalılığı bile yarım yamalak bir durum.
Hava açık, kara kapalı.
***
‘Yol haritası’nın Türkiye-Ermenistan normalleşmesi yönünde ‘makul bir zaman dilimi’nde yol alması bekleniyor. Bu, çok yakın gelecek içinde adımların atılmaya başlanması demek.
2007 yaz sonundan beri
Cenevre’de yürütülen görüşmeler, Kars Anlaşması ve ‘soykırım’ konusunu ele alacak ‘ortak tarih komisyonu’ gibi konularda Türkiye-Ermenistan mutabakatı sağladı.
Bu bakımdan, her iki ülkenin Gürcistan başkenti Tiflis’teki büyükelçilerinin karşılıklı ‘akredite edilmesi’yle diplomatik ilişkilerin kurulmasının önünde bir engel yok. (Türkiye’nin Tiflis Büyükelçisi fiilen Erivan nezdinde akredite addedilebilir durumdaydı. Son aylarda, Tiflis-Erivan arasında sürekli gitti geldi.)
Fazla zaman geçirmeden Ankara ve Erivan’da büyükelçilikler ve sınırın iki yanında konsolosluklar açılabilir.
Peki kara sınırı ne zaman açılabilir?
Karabağ’da çözüme yönelik ve bu çerçevede işgal altındaki Azerbaycan topraklarından Ermenilerin çekilme takvimi konusunda bir mutabakat belgesi çıktığı vakit.
Bu ne zaman gerçekleşebilir?
Mayıs ayının 7’sinde Prag’da İlham Aliyev ile Serj Sarkisyan biraraya geliyorlar. Bir hafta arayla Moskova’da Rus muadilleri Medvedev’le yoğun görüşmeler yaptıklarını unutmayalım. Rusya, aktif biçimde devrede. İlham Aliyev ile Sarkisyan, zaten son bir yıl içinde Rusya’da St. Petersburg ve Moskova’da iki kez biraraya geldiler.
İlham Aliyev ile Serj Sarkisyan’ın, 7 Mayıs Prag buluşmasına ek olarak, haziran ayında da bir kez daha biraraya geleceklerini önceki gün öğrendik.
Türkiye’nin dışında Minsk eşbaşkanlarının, Amerika ve Rusya’nın yoğun biçimde devrede bulunduğu girişimlerin sonucunda mayıs ve haziran aylarında Aliyev-Sarkisyan zirvelerini takiben ortaya çıkacak Azerbaycan-Ermenistan mutabakat zaptı ya da belgesi, Ermenistan normalleşmesini Karabağ’a ilişkin gelişmelerle ‘paralel’ götürme sinyali vermiş olan Türkiye’nin kara sınırını açmasının anahtarı olabilir.
Yani?
Yani, Türkiye-Ermenistan kara sınırının birkaç ay içinde açılması kimseyi şaşırtmasın.
(Bu yazı Obama’nın 24 Nisan konuşmasından önce, konuşmanın içeriği bilinmeden yazılmıştır. cç)
Türkiye-Ermenistan normalleşmesinin ‘yol haritası’nın içeriği, ayrıntılı biçimde açıklanmadı. Açıklanmadı ama kısmen sızdı. Bu konuyla ilgili olanlar, ta Ağustos 2007’den beri İsviçre’nin gözetiminde Türk ve Ermeni diplomatların yoğun bir ‘teknik altyapı’ çalışması yürüttüğünden haberdar bulunanlar ve Türkiye-Azerbaycan-Ermenistan üçgenindeki gelişmeleri ve üç eşbaşkanlı (Amerika-Rusya-Fransa) Minsk grubunun Yukarı Karabağ sorununun çözümünün neresinde durduğunu izleyenler açısından ortada büyük bir muamma yok.
‘Normalleşme’nin iki ana sütunu var: Diplomatik ilişkiler ve kapalı kara sınırının açılması.
Azerbaycan’ı doğrudan ilgilendiren ikincisi. Türkiye’nin Ermenistan ile diplomatik ilişkiler kurması, yani Ankara ve Erivan’da karşılıklı bir büyükelçilik binası bulunması veya örneğin Kars ve Gümrü’de karşılıklı başkonsoloslukların açılması Azerbaycan’ın illa karşı olduğu ya da olacağı bir şey değil.
Türkiye, Sovyetler Birliği dağıldığı vakit, bağımsızlığını ilan eden tüm Sovyet cumhuriyetleri gibi Ermenistan’ın da bağımsızlığını ve yanıbaşındaki bağımsız Ermenistan Cumhuriyeti’nin ‘meşruiyeti’ni tanımıştı.
Tanımasına tanımıştı ama diplomatik ilişki kurmamıştı. Diplomatik ilişkir kurmamış olmasını, -zımnen de olsa- ‘1915’e bakış’ ya da bir başka deyimle ‘soykırım’ konusundaki pozisyon farklarına ve aynı şekilde Ermenistan’ın 1921 Kars Anlaşması’nı kabul ettiğini resmen ilan etmemesine dayandırmıştı.
Erivan’ın 1921 Kars Anlaşması’nın kabul ettiğini resmen açıklamaktan kaçınmasının, Ankara tarafından yorumu, “Ermenistan’ın Türkiye’den ‘Batı Ermenistan’ olarak tanımlanan Doğu Anadolu’dan toprak talebinde bulunabileceği” idi.
Ermenistan’ın tutumu ise ‘Türkiye ile sınırlarımızı belirleyen 1921 Anlaşması bize sorulmadan, biz taraf olmadan Ankara ile Moskova’daki Sovyet hükümeti arasında imzalanmıştı. Taraf olmadığımız bir anlaşmayı niye kabul ettiğimizi ilan edelim. Ama, de facto olarak bu anlaşmayı sınır sonuçlarıyla birlikte kabul ediyoruz’ şeklindeydi.
Bir dizi hukuki yaklaşım ve yorum farkı, ön yargılar ve çeşitli siyasi mülahazalar, Türkiye ile Ermenistan arasında diplomatik ilişkiler 1991’de kurulabilecek iken, bunu engelledi. Sovyetler Birliği’nin 1991’de yok olmasından sonra, bıraktığı alanda dağılmasıyla üç Baltık cumhuriyeti (Estonya, Letonya, Litvanya), üç doğu Avrupa cumhuriyeti (Ukrayna, Belarus, Moldova), beş Orta Asya cumhuriyeti (Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan, Özbekistan, Türkmenistan) ve üç Kafkasya cumhuriyeti (Azerbaycan, Ermenistan, Gürcistan) ve Rusya Federasyonu olmak üzere 15 bağımsız devlet üredi.
Bunların arasında Türkiye’nin diplomatik ilişki kurmadığı sadece Ermenistan’dır.
Ve diplomatik ilişki kurmama gerekçesi yukarıda anlattıklarımızdır.
Yani?
Türkiye-Ermenistan diplomatik ilişkilerinin kurulmamasında Yukarı Karabağ sorununun hiçbir ilgisi, ilişkisi yoktur.
***
Ermenistan, 1991’de bağımsız olduktan iki yıl sonra 1993’te Türkiye-Ermenistan kara sınırı kapatılmıştır.
Yani?
Türkiye’nin diplomatik ilişkiler kurmadığı Ermenistan ile kara sınırı 1991-1993 arasında iki yıl açık kalmıştır. Yanisi, bir ülke ile diplomatik ilişki bulunmaması sınırların kapalı kalması anlamına gelmiyor.
Nasıl, bir ülkenin meşruiyetini tanıyor olmanız, diplomatik ilişkiyi otomatik haline getirmiyorsa; diplomatik ilişki bulunmaması da sınırı kapatmıyor.
Peki, Ermenistan’ın bağımsızlığından itibaren iki yıl açık bulunan Türkiye-Ermenistan kara sınırı 1993 yılında niçin kapatıldı?
Çünkü, Ermenistan, Azerbaycan ile arasındaki Yukarı Karabağ ihtilafı üzerine Karabağ’ın çevresindeki, Azerbaycan’a ait toprak parçalarını birbiri ardından işgal etmeye başladı. Yukarı Karabağ ile Ermenistan anakarası arasında doğrudan bağlantı yok. En yakın nokta, ‘Laçin Koridoru’ adı verilen ve Azerbaycan’a ait dar alan.
Azerbaycan idari dilinde Rusçadan geçtiği haliyle ‘reyon’ adı verilen, Türkiye ölçülerinde ilçe ya da belde sayılabilecek yedi nokta, Laçin’in yanı sıra Ermenilerce, Yukarı Karabağ’ı askeri bakımdan güvence altına alma mantığıyla işgal edildi.
Türkiye-Ermenistan sınırı, Ermenistan üzerinde ‘ekonomik abluka’ yoluyla baskı oluşturmak ve Azerbaycan topraklarından çekilmesini sağlamak amacıyla, 1993 yılında söz konusu bu gelişmeler sonucu kapatıldı.
Yani?
Yani, Türkiye-Ermenistan arasındaki diplomatik ilişkilerin kurulmamış olmasının değil ama kara sınırının kapatılmasının Yukarı Karabağ sorunu ile genel anlamda- ilişkisi var.
Ancak, dikkat: Doğrudan Yukarı Karabağ ile de ilişkisi yok.
Ya neyle var?
Yukarı Karabağ çevresinde işgal altına girmiş Azerbaycan topraklarıyla veya aynı anlamda ama farklı bir deyişle Azerbaycan topraklarının Ermeni işgali altına girmesiyle doğrudan ilişkisi var.
‘Nüans’tan öteye önem taşıyan bunun önemi şu. Türkiye-Ermenistan kara sınırının açılmasını, Yukarı Karabağ sorununun nihai çözümüyle eşleştiremezsiniz.
Kara sınırının kapanması, Karabağ’ın değil, Karabağ çevresindeki Azerbaycan toprakları işgali nedeniyle oldu. Dolayısıyla, kara sınırı, o topraklardan Ermeni işgalinin kalkacağına ilişkin bir Azerbaycan-Ermenistan mutabakatı ortaya çıkınca mümkün olur.
Bu arada sürekli olarak ‘kara sınırı’ vurgusu yaptığımızın farkında olmalısınız. Evet, ‘kara sınırı’ zira Türkiye ile Ermenistan arasında tüm sınırlar kapalı değil. Hava sınırı ve hava trafiği açık. Hem de 1995’ten beri!
1995’ten bu yana 14 yıldır Ermenistan havayollarına bağlı uçaklar İstanbul-Erivan ve Erivan-İstanbul arasında sefer yapıyorlar. 2004’ten itibaren buna Türk bayrağı taşıyan, Türkiye’ye kayıtlı özel şirket uçakları da katıldı.
Yani, sınırların kapalılığı bile yarım yamalak bir durum.
Hava açık, kara kapalı.
***
‘Yol haritası’nın Türkiye-Ermenistan normalleşmesi yönünde ‘makul bir zaman dilimi’nde yol alması bekleniyor. Bu, çok yakın gelecek içinde adımların atılmaya başlanması demek.
2007 yaz sonundan beri
Cenevre’de yürütülen görüşmeler, Kars Anlaşması ve ‘soykırım’ konusunu ele alacak ‘ortak tarih komisyonu’ gibi konularda Türkiye-Ermenistan mutabakatı sağladı.
Bu bakımdan, her iki ülkenin Gürcistan başkenti Tiflis’teki büyükelçilerinin karşılıklı ‘akredite edilmesi’yle diplomatik ilişkilerin kurulmasının önünde bir engel yok. (Türkiye’nin Tiflis Büyükelçisi fiilen Erivan nezdinde akredite addedilebilir durumdaydı. Son aylarda, Tiflis-Erivan arasında sürekli gitti geldi.)
Fazla zaman geçirmeden Ankara ve Erivan’da büyükelçilikler ve sınırın iki yanında konsolosluklar açılabilir.
Peki kara sınırı ne zaman açılabilir?
Karabağ’da çözüme yönelik ve bu çerçevede işgal altındaki Azerbaycan topraklarından Ermenilerin çekilme takvimi konusunda bir mutabakat belgesi çıktığı vakit.
Bu ne zaman gerçekleşebilir?
Mayıs ayının 7’sinde Prag’da İlham Aliyev ile Serj Sarkisyan biraraya geliyorlar. Bir hafta arayla Moskova’da Rus muadilleri Medvedev’le yoğun görüşmeler yaptıklarını unutmayalım. Rusya, aktif biçimde devrede. İlham Aliyev ile Sarkisyan, zaten son bir yıl içinde Rusya’da St. Petersburg ve Moskova’da iki kez biraraya geldiler.
İlham Aliyev ile Serj Sarkisyan’ın, 7 Mayıs Prag buluşmasına ek olarak, haziran ayında da bir kez daha biraraya geleceklerini önceki gün öğrendik.
Türkiye’nin dışında Minsk eşbaşkanlarının, Amerika ve Rusya’nın yoğun biçimde devrede bulunduğu girişimlerin sonucunda mayıs ve haziran aylarında Aliyev-Sarkisyan zirvelerini takiben ortaya çıkacak Azerbaycan-Ermenistan mutabakat zaptı ya da belgesi, Ermenistan normalleşmesini Karabağ’a ilişkin gelişmelerle ‘paralel’ götürme sinyali vermiş olan Türkiye’nin kara sınırını açmasının anahtarı olabilir.
Yani?
Yani, Türkiye-Ermenistan kara sınırının birkaç ay içinde açılması kimseyi şaşırtmasın.
(Bu yazı Obama’nın 24 Nisan konuşmasından önce, konuşmanın içeriği bilinmeden yazılmıştır. cç)
'Tek millet-iki devlet'e Azerbaycan uyuyor mu?
CENGİZ ÇANDAR
Salı günleri TBMM’de temsil edilen siyasi parti genel başkanlarının grup konuşmaları yaptığı gün. Türkiye’de 12 Eylül askeri darbe anayasasının yan ürünlerinden bir olan Siyasi Partiler Kanunu sayesinde, parlamenter sistem, her biri kendi çapında birer ‘yasal ve küçük Führer’ haline dönüşmüş genel başkanların liselerin münazara kollarındaki tartışmaları andırır polemikleriyle biçimlendiği için, salı günleri genellikle Türk siyasi hayatının ‘özel gerilim günleri’ olarak değer kazanıyor.
Buna, dün de istisna değildi. Dünün polemik konularından biri Azerbaycan-Ermenistan konusuydu.
CHP Genel Başkanı Deniz Baykal, Türkiye’nin Ermenistan’la sürdürdüğü müzakereleri ‘Cumhuriyet tarihinin en büyük diplomasi hatası’ olarak niteledi. Ayrıca, Cumhurbaşkanı Abdullah Gül’e bir çağrı yaptı ve “Derhal Baku’ya gitmelidir. Aliyev’le bir araya gelmelidir. Ortada bir yanlış anlaşılma varsa bu giderilmelidir. Türkiye Somali’ye gösterdiği ilgiyi, Bahreyn’e gösterdiği ilgiyi Azerbaycan’dan saklayamaz” dedi.
Türkiye’nin Ermenistan’la sürdürdüğü müzakerelerin ‘Cumhuriyet tarihinin en büyük diplomasi hatası’ olduğu iddiası hayli su götürür ama Baykal’ın sözlerinin ‘sıradan bir demagoji örneği’ olduğu pek tartışma götürmez.
Başbakan ve AK Parti Genel Başkanı Tayyip Erdoğan da, aynı konuda birşeyler söyledi. Bugüne dek Azerbaycan’a hiçbir eleştiri yöneltmemiş olduğu ve dünkü konuşmasında eleştiri tonu bulunduğu için söyledikleri ilginç ve ‘yeni’ idi.
“Türkiye için çok hassas bir meselenin istismar konusu haline getirildiğini” söylerken “Böyle bir konuda bile menfaat devşirme yoluna girdiler. Burada Azerbaycanlıların tavrı da yanlış oldu. Biz Azerbaycan’ı gittiğimiz her toplantıda kolladık. Biz, onları onlardan daha çok düşündük. Hiçbir zaman yalnız bırakmadık. Davulu, zurnayı, tokmağı eline alanlar yanlış yapıyorlar. Bu hiç kimseye bir şey kazandırmaz” dedi.
Doğru söyledi.
Türkiye ile Azerbaycan arasında son günlerde görünen ‘kriz ortamı’nda hatalı taraf Türkiye değildir. Bu ‘kriz ortamı’ Azerbaycan tarafından oluşturuldu ve arkasında Rusya var.
Rusya’yı sanırım konu gündeme geldiğinde ilk teşhis eden bu ‘köşe’ oldu...
***
Son günlerin gelişmeleri bu ‘teşhis’i isabetli kıldı. Türkiye’ye ‘küs’ havalarına giren ve 6 Nisan’da İstanbul’daki ‘Medeniyetler İttifakı Forumu’na gelmeyerek Tayyip Erdoğan’a ‘hava yapan’ Azerbaycan Devlet Başkanı İlham Aliyev, 16-17 Nisan’da Moskova’daydı. Azerbaycan’ın en önemli ‘stratejik kartları’ndan biri olan ‘doğalgaz kartı’nı Türkiye ve Batı’ya karşı oynayabileceğini ortaya koydu.
Rusya Devlet Başkanı Dimitri Medvedev ile 17 Nisan’daki ortak basın toplantısında Azerbaycan gazının Rusya’ya satılmasında ‘herhangi bir kısıtlama görmediğini’ açıkladı. Uzmanlar, bundan kastın yılda 14-16 milyar metreküp doğal gaz üretme kapasitesindeki Şahdeniz-2’nin Rusya’ya kaydırılabileceği anlamına geldiğine işaret ediyorlar. Aliyev, Baku-Novorossisk boru hattına verilen Azeri petrolünün artırılabileceğini de söyledi.
İlham Aliyev’in Moskova ziyareti öncesinde çeşitli Azeri yorumcular ve strateji uzmanları, Türkiye-Ermenistan normalleşme girişimlerinin Baku’nun çıkarlarını gözönüne almadığı takdirde, İlham Aliyev’in bölgenin (yani Güney Kafkasya’nın) ‘mevcut jeopolitik ve ekonomik dengelerini havaya uçuracak’ adımlar atabileceğini ileri sürüyorlardı.
Azerbaycan’ı endişeye sevkeden, Türkiye’nin Ermenistan üzerindeki ‘ekonomik ambargosu’nu kaldırması ihtimali. Yani, 1993’ten beri kapalı bulunan Türkiye-Ermenistan kara sınırının açılması. Nitekim, İlham Aliyev, Azerbaycan MGK’sında konuştuğunda “Bölgedeki muhtemel jeopolitik değişiklikleri izliyoruz ve gereki önlemleri alacağız. Bölgedeki yeni duruma ilişkin kendi siyasetimizi belirlemek hakkımızdır ve bu hakkı herhangi bir şekilde kullanacağız” demişti.
İlham Aliyev’in ‘blöf yapmadığına’ dikkat çeken Baku’daki bir siyaset gözlemcisi Rasim Musabekov, Baku’nun bir ‘radikal dönüş yapabileceğini’ belirtirken, “ABD Başkanı Obama’nın Abdullah Gül ile görüştüğü sırada, Aliyev’in Rusya Devlet Başkanı Medvedev’e telefon açması rastlantı değildir” diye görüş belirtmişti. Bu yorum, Turan Haber Ajansı tarafından 7 Nisan’da yayımlanmıştı.
Bu arada, yine Turan, Aliyev-Medvedev görüşmesinin ardından Azerbaycan Başkanlık Dış Politika Bölümü’nden Nevruz Mammedov’un, “Rusya ve İran’a gaz satmanın Batı desteğindeki Nabucco projesine bir alternatif olacağı” yönündeki sözlerini de yayımlamıştı. Mammedov, “Nabucco’da çıkarı olan ülkeler hareket etmezlerse, Azerbaycan’ın kendi çıkarlarını düşünmekten gayrı seçeneği olamaz.”
Bütün bunlara kimsenin bir itirazı olamaz. Azerbaycan, elbette, konulara kendi ‘ulusal çıkarları’ açısından bakabilir.
O takdirde, ‘bir millet-iki devlet’ sloganın hükmü ne? Azerbaycan yöneticilerinin nezdinde, Azerbaycan’ın ulusal çıkarları, Türkiye’nin ulusal çıkarlarıyla bire bir örtüşmüyor ise, Türkiye’nin kendi ulusal çıkarları olduğunu ama bunların mutlaka Azerbaycan’ınkilere tabi olması gerektiğini savunabilir miyiz?
***
Kaldı ki, Türkiye, her vakit Azerbaycan’ın çıkarlarını gözetmiş, hatta kendi çıkarlarını çelişse bile- Azerbaycan’ın çıkarlarıyla uyumlu hale getirmeye çabalamıştır. Abdullah Gül, 6 Eylül 2008’de Erivan’a gittikten hemen sonra Baku’ya gitmiştir. Tayyip Erdoğan’ın kaç kez Baku’ya gittiğinin, İlham Aliyev’in kaç kez Türkiye’ye geldiğinin hesabını tutamazsınız.
Yani, Azerbaycan yönetiminin Türkiye-Ermenistan yakınlaşmasına ilişkin bilmediği, ona sürpriz olacak hiçbir şey yoktur.
Öyleyse ne olmuştur?
Olan, Rusya’nın Azerbaycan üzerinden devreye girmesi, Azerbaycan’ın da Rusya ile dans etmeye karar vererek Ermenistan ile ilişkilerinde yol almak istemesidir.
Olabilir. Ama bu Türkiye’yi Azerbaycan’a karşı yanlış yaptığı mevziine yerleştirmez. Azerbaycan’ın Türkiye’ye yanlış yaptığından ise pekala söz edebiliriz.
İlham Aliyev’in ‘Azeri doğalgazını Rusya’ya yöneltmesi karşılığı, Moskova’nın işgal altındaki Azerbaycan topraklarını boşaltması için Ermenilere baskı yapmasını’ elde etmek istediği, ‘Rusya ile yakınlaşması’nın rasyonelinin bu olduğu ileri sürülüyor.
Ancak, bu amaçlarına Moskova’da ulaşmış olduğu şüpheli. Rusça Zerkalo (Ayna) gazetesi köşe yazarı Rauf Mirkalov, “Rusya (Karabağ’da) tümüyle kendi kontrolü altında bir çözüm istiyor. Bir başka deyimle ihtilaf bölgesinde kendi askerlerinden oluşan bir barış gücü bulunmasından yana. Bunu kabul etmeye, ne Azerbaycan ve hatta ne de Ermenistan hazır değil” diye yazıyor.
Birçok Azerbaycan devlet başkanına danışmanlık yapmış olan Vefa Gülizade’ye göre, Karabağ’ın nihai statüsü üzerinde bir anlaşma olmadıkça, Karabağ konusunda ilerleme kaydetme ihtimali çok zayıf.
ABD’nin Minsk grubundaki temsilcisi Matt Bryza ise İlham Aliyev ve Serj Sarkisyan’ın Karabağ konusunda bir ilerleme kaydedebilmeleri için önlerinde bulunan karşılıklı ‘acı verici uzlaşma’yı incelemekte olduklarını ve bu ‘gerçek’ ilerlemenin birkaç hafta sonra mümkün olabileceğini 17 Nisan’da Amerika’nın Sesi’ne açıkladı.
7 Mayıs’ta Prag’da İlham Aliyev-Serj Sarkisyan Zirvesi var. Azerbaycan ve Ermenistan
liderleri bir yıl içinde üçüncü kez biraraya gelmiş olacaklar. Bakalım, gelişmeler o tarihten sonra nasıl, hangi yönde seyredecek?
‘Takvim’i, olan-biteni, panik yaratmadan ve iyi izlemekte yarar var.
Türkiye’yi Azerbaycan konusunda yersiz ve haksız baskı altına almakta hiçbir yarar yok...
Salı günleri TBMM’de temsil edilen siyasi parti genel başkanlarının grup konuşmaları yaptığı gün. Türkiye’de 12 Eylül askeri darbe anayasasının yan ürünlerinden bir olan Siyasi Partiler Kanunu sayesinde, parlamenter sistem, her biri kendi çapında birer ‘yasal ve küçük Führer’ haline dönüşmüş genel başkanların liselerin münazara kollarındaki tartışmaları andırır polemikleriyle biçimlendiği için, salı günleri genellikle Türk siyasi hayatının ‘özel gerilim günleri’ olarak değer kazanıyor.
Buna, dün de istisna değildi. Dünün polemik konularından biri Azerbaycan-Ermenistan konusuydu.
CHP Genel Başkanı Deniz Baykal, Türkiye’nin Ermenistan’la sürdürdüğü müzakereleri ‘Cumhuriyet tarihinin en büyük diplomasi hatası’ olarak niteledi. Ayrıca, Cumhurbaşkanı Abdullah Gül’e bir çağrı yaptı ve “Derhal Baku’ya gitmelidir. Aliyev’le bir araya gelmelidir. Ortada bir yanlış anlaşılma varsa bu giderilmelidir. Türkiye Somali’ye gösterdiği ilgiyi, Bahreyn’e gösterdiği ilgiyi Azerbaycan’dan saklayamaz” dedi.
Türkiye’nin Ermenistan’la sürdürdüğü müzakerelerin ‘Cumhuriyet tarihinin en büyük diplomasi hatası’ olduğu iddiası hayli su götürür ama Baykal’ın sözlerinin ‘sıradan bir demagoji örneği’ olduğu pek tartışma götürmez.
Başbakan ve AK Parti Genel Başkanı Tayyip Erdoğan da, aynı konuda birşeyler söyledi. Bugüne dek Azerbaycan’a hiçbir eleştiri yöneltmemiş olduğu ve dünkü konuşmasında eleştiri tonu bulunduğu için söyledikleri ilginç ve ‘yeni’ idi.
“Türkiye için çok hassas bir meselenin istismar konusu haline getirildiğini” söylerken “Böyle bir konuda bile menfaat devşirme yoluna girdiler. Burada Azerbaycanlıların tavrı da yanlış oldu. Biz Azerbaycan’ı gittiğimiz her toplantıda kolladık. Biz, onları onlardan daha çok düşündük. Hiçbir zaman yalnız bırakmadık. Davulu, zurnayı, tokmağı eline alanlar yanlış yapıyorlar. Bu hiç kimseye bir şey kazandırmaz” dedi.
Doğru söyledi.
Türkiye ile Azerbaycan arasında son günlerde görünen ‘kriz ortamı’nda hatalı taraf Türkiye değildir. Bu ‘kriz ortamı’ Azerbaycan tarafından oluşturuldu ve arkasında Rusya var.
Rusya’yı sanırım konu gündeme geldiğinde ilk teşhis eden bu ‘köşe’ oldu...
***
Son günlerin gelişmeleri bu ‘teşhis’i isabetli kıldı. Türkiye’ye ‘küs’ havalarına giren ve 6 Nisan’da İstanbul’daki ‘Medeniyetler İttifakı Forumu’na gelmeyerek Tayyip Erdoğan’a ‘hava yapan’ Azerbaycan Devlet Başkanı İlham Aliyev, 16-17 Nisan’da Moskova’daydı. Azerbaycan’ın en önemli ‘stratejik kartları’ndan biri olan ‘doğalgaz kartı’nı Türkiye ve Batı’ya karşı oynayabileceğini ortaya koydu.
Rusya Devlet Başkanı Dimitri Medvedev ile 17 Nisan’daki ortak basın toplantısında Azerbaycan gazının Rusya’ya satılmasında ‘herhangi bir kısıtlama görmediğini’ açıkladı. Uzmanlar, bundan kastın yılda 14-16 milyar metreküp doğal gaz üretme kapasitesindeki Şahdeniz-2’nin Rusya’ya kaydırılabileceği anlamına geldiğine işaret ediyorlar. Aliyev, Baku-Novorossisk boru hattına verilen Azeri petrolünün artırılabileceğini de söyledi.
İlham Aliyev’in Moskova ziyareti öncesinde çeşitli Azeri yorumcular ve strateji uzmanları, Türkiye-Ermenistan normalleşme girişimlerinin Baku’nun çıkarlarını gözönüne almadığı takdirde, İlham Aliyev’in bölgenin (yani Güney Kafkasya’nın) ‘mevcut jeopolitik ve ekonomik dengelerini havaya uçuracak’ adımlar atabileceğini ileri sürüyorlardı.
Azerbaycan’ı endişeye sevkeden, Türkiye’nin Ermenistan üzerindeki ‘ekonomik ambargosu’nu kaldırması ihtimali. Yani, 1993’ten beri kapalı bulunan Türkiye-Ermenistan kara sınırının açılması. Nitekim, İlham Aliyev, Azerbaycan MGK’sında konuştuğunda “Bölgedeki muhtemel jeopolitik değişiklikleri izliyoruz ve gereki önlemleri alacağız. Bölgedeki yeni duruma ilişkin kendi siyasetimizi belirlemek hakkımızdır ve bu hakkı herhangi bir şekilde kullanacağız” demişti.
İlham Aliyev’in ‘blöf yapmadığına’ dikkat çeken Baku’daki bir siyaset gözlemcisi Rasim Musabekov, Baku’nun bir ‘radikal dönüş yapabileceğini’ belirtirken, “ABD Başkanı Obama’nın Abdullah Gül ile görüştüğü sırada, Aliyev’in Rusya Devlet Başkanı Medvedev’e telefon açması rastlantı değildir” diye görüş belirtmişti. Bu yorum, Turan Haber Ajansı tarafından 7 Nisan’da yayımlanmıştı.
Bu arada, yine Turan, Aliyev-Medvedev görüşmesinin ardından Azerbaycan Başkanlık Dış Politika Bölümü’nden Nevruz Mammedov’un, “Rusya ve İran’a gaz satmanın Batı desteğindeki Nabucco projesine bir alternatif olacağı” yönündeki sözlerini de yayımlamıştı. Mammedov, “Nabucco’da çıkarı olan ülkeler hareket etmezlerse, Azerbaycan’ın kendi çıkarlarını düşünmekten gayrı seçeneği olamaz.”
Bütün bunlara kimsenin bir itirazı olamaz. Azerbaycan, elbette, konulara kendi ‘ulusal çıkarları’ açısından bakabilir.
O takdirde, ‘bir millet-iki devlet’ sloganın hükmü ne? Azerbaycan yöneticilerinin nezdinde, Azerbaycan’ın ulusal çıkarları, Türkiye’nin ulusal çıkarlarıyla bire bir örtüşmüyor ise, Türkiye’nin kendi ulusal çıkarları olduğunu ama bunların mutlaka Azerbaycan’ınkilere tabi olması gerektiğini savunabilir miyiz?
***
Kaldı ki, Türkiye, her vakit Azerbaycan’ın çıkarlarını gözetmiş, hatta kendi çıkarlarını çelişse bile- Azerbaycan’ın çıkarlarıyla uyumlu hale getirmeye çabalamıştır. Abdullah Gül, 6 Eylül 2008’de Erivan’a gittikten hemen sonra Baku’ya gitmiştir. Tayyip Erdoğan’ın kaç kez Baku’ya gittiğinin, İlham Aliyev’in kaç kez Türkiye’ye geldiğinin hesabını tutamazsınız.
Yani, Azerbaycan yönetiminin Türkiye-Ermenistan yakınlaşmasına ilişkin bilmediği, ona sürpriz olacak hiçbir şey yoktur.
Öyleyse ne olmuştur?
Olan, Rusya’nın Azerbaycan üzerinden devreye girmesi, Azerbaycan’ın da Rusya ile dans etmeye karar vererek Ermenistan ile ilişkilerinde yol almak istemesidir.
Olabilir. Ama bu Türkiye’yi Azerbaycan’a karşı yanlış yaptığı mevziine yerleştirmez. Azerbaycan’ın Türkiye’ye yanlış yaptığından ise pekala söz edebiliriz.
İlham Aliyev’in ‘Azeri doğalgazını Rusya’ya yöneltmesi karşılığı, Moskova’nın işgal altındaki Azerbaycan topraklarını boşaltması için Ermenilere baskı yapmasını’ elde etmek istediği, ‘Rusya ile yakınlaşması’nın rasyonelinin bu olduğu ileri sürülüyor.
Ancak, bu amaçlarına Moskova’da ulaşmış olduğu şüpheli. Rusça Zerkalo (Ayna) gazetesi köşe yazarı Rauf Mirkalov, “Rusya (Karabağ’da) tümüyle kendi kontrolü altında bir çözüm istiyor. Bir başka deyimle ihtilaf bölgesinde kendi askerlerinden oluşan bir barış gücü bulunmasından yana. Bunu kabul etmeye, ne Azerbaycan ve hatta ne de Ermenistan hazır değil” diye yazıyor.
Birçok Azerbaycan devlet başkanına danışmanlık yapmış olan Vefa Gülizade’ye göre, Karabağ’ın nihai statüsü üzerinde bir anlaşma olmadıkça, Karabağ konusunda ilerleme kaydetme ihtimali çok zayıf.
ABD’nin Minsk grubundaki temsilcisi Matt Bryza ise İlham Aliyev ve Serj Sarkisyan’ın Karabağ konusunda bir ilerleme kaydedebilmeleri için önlerinde bulunan karşılıklı ‘acı verici uzlaşma’yı incelemekte olduklarını ve bu ‘gerçek’ ilerlemenin birkaç hafta sonra mümkün olabileceğini 17 Nisan’da Amerika’nın Sesi’ne açıkladı.
7 Mayıs’ta Prag’da İlham Aliyev-Serj Sarkisyan Zirvesi var. Azerbaycan ve Ermenistan
liderleri bir yıl içinde üçüncü kez biraraya gelmiş olacaklar. Bakalım, gelişmeler o tarihten sonra nasıl, hangi yönde seyredecek?
‘Takvim’i, olan-biteni, panik yaratmadan ve iyi izlemekte yarar var.
Türkiye’yi Azerbaycan konusunda yersiz ve haksız baskı altına almakta hiçbir yarar yok...
Erdoğan'dan Obama'nın 24 Nisan açıklamasına sert cevap
ANKARA - Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, "1915 olaylarıyla ilgili önceki gün yapılan açıklamaları gerçeği yansıtmayan, kabul edilemez bir tarih yorumu olarak görüyoruz" dedi.
Erdoğan, partisinin genel merkezinde, AKP 50. Genişletilmiş İl Başkanları Toplantısı’nda yaptığı konuşmada, Türkiye’nin küresel ve bölgesel barış noktasında en küçük bir tereddütünün dahi bulunmadığını vurguladı.
Türkiye’nin hiçbir ülke için tehdit oluşturmadığını, her zaman için "Yurtta sulh, cihanda sulh" ilkesini hayata geçirmeye çalıştığını belirten Erdoğan, "Biz göreve geldiğimizden bu yana hiçbir zaman düşman kazanmaya gayret etmedik, hep dost kazanmaya çalıştık. Ancak Türkiye’nin gösterdiği bu hassasiyetin iyi algılanmadığını da zaman zaman görüyoruz, buna şahit oluyoruz" dedi.
"1915 olaylarıyla ilgili önceki gün yapılan açıklamaları gerçeği yansıtmayan, kabul edilemez bir tarih yorumu olarak görüyoruz" diyen Erdoğan, şöyle devam etti: "Açıklama metninin olayların bir bölümünü ağır bir yorumla değerlendirecek mahiyette kaleme alınmış olduğunu görüyoruz. Tarihe ve tarih bilimcilere bırakılması gereken böyle hassas bir uzmanlık konusunun sürekli olarak politik malzeme olarak kullanılması her yıl lobilerin istismar meselesi haline getirilmesi halklar ve ülkeler arasındaki ilişkilerin normalleşmesini de engelliyor.
Türkiye olarak 1915’de yaşanmış olayların tarihçiler tarafından bütün boyutlarıyla incelenmesi ve gerçeğin açığa çıkarılması için her zaman samimi bir gayret içinde olduk. 2005’de bizzat şahsım olarak Ermenistan Cumhurbaşkanı’na yazdığım mektup var. Bu mektubun cevabını dahi almış değilim. Ortak Tarih Komisyonu kurulması gibi iyi niyetli önerilerimiz maalesef karşılık bulmadı."
-BARIŞ VE SEVGİ FİDANLARI YEŞERTMEYE ÇALIŞTIK-
Geçmişe takılıp kalmak yerine geleceğe odaklanmak gerektiğini vurgulayan Erdoğan, "Siyasetçilerin görevi geçmişi ön yargılarla yargılamak değil, geleceği barış üzerine kurmaktır. Kin ve nefret tohumları ekmek isteyenlere karşı barış ve sevgi fidanlarını yeşertmeye çalıştık" diye konuştu. Erdoğan, şunları kaydetti:
"Ancak ısrarla ve inatla konunun istismar edilmesinde 1915 olayları üzerinden birçok siyasetçinin oy kazanma yarışına girmesinden büyük üzüntü duyduğumuzu da tekrar ifade etmek istiyorum. Tarih iç politika malzemesi yapılamayacak kadar saygın bir bilim dalıdır. Tarihin tarihçilere bırakılmasını tekrar arzu ettiğimizi ifade etmek istiyorum. Konuyla ilgisi olmayan ülkelerin durumdan vazife çıkarmaktan vazgeçmesi ilişkilerin normalleşmesini sağlayacak, tarihi aydınlığa kavuşturacağı gibi barışa da zemin hazırlayacaktır."
AKP’nin kurulduğu günden bu yana bu konudaki kararlığını ortaya koyduğunu ifade eden Erdoğan, "Dolayısıyla yapılan açıklamayı asla bizleri tatmin eden bir açıklama olarak görmüyoruz. Bunu bu şekilde de kabul etmiyoruz. Ve Amerika Birleşik Devletleri’ndeki bu açıklama sadece seçim meydanlarında verilmiş sözün adete yerine getirilmesi anlamında bir denge niteliği taşıyan bir açıklamadır. Biz her türlü ifadenin, söylemin adaletle yapılmasından yanayız. Yoksa basit bir seçim çıkarını sağlama ve yahut oyu garantiye alınmasından yana değiliz. Ve Türkiye bu noktada el bebek gül bebek okşanacak veya aldatılacak bir ülke de değildir. Bunu da söylemek zorundayız" diye konuştu.
AZERBAYCAN’A ‘OYUNA GELMEYİN’ UYARISI
"Şimdi artık bugünkü Türkiye olarak dünyanın taşrasında yer alan ülkelerden bir ülke değiliz" diyen Erdoğan, Türkiye’nin kendi dinamikleriyle buluştuğunda dünyanın hiçbir ülkesinin sahip olmadığı zenginliklere sahip bir ülke olduğunu, dünyanın her ülkesine, bölgesine söyleyecek sözünün bulunduğunu ifade etti. En önemli eksiğin birlik ve beraberliği ortadan kaldırmaya gayret eden unsurlar olduğuna dikkati çeken Erdoğan, şöyle konuştu:
"Bunu gidermek, bunu aşmak zorundayız. Uyarıyorum, rica ediyorum, kimse Türkiye’yi küçümseyerek eski alışkanlıklarla, eski ezik psikolojiyle birilerinin Türkiye’ye yol haritası çizdiğini iddia etmesin. Uluslararası arenada Türkiye’nin elini zayıflatmak gibi bir gayeleri yoksa, bu iddia sahipleri dün mahcup oldukları gibi yarın da mahcup olurlar, bunu hatırlatmak istiyorum.
Aşkla, heyecanla Türkiye’nin imar ve inşasına çalışan AKP’yi ’memleketi satıyorlar’ gibi ucuz yaftalarla izam edenlerin, bühtan ve iftiradan medet umanların yer altı provokasyonlarıyla Türkiye’nin kalbini durdurmak istemesi hayret vericidir ama beyhudedir. Siyaset üretemeyince, proje üretemeyince vehim ve korku üretenlerin kendi varlık nedenlerini bile inkar ederek siyaseti toptan tasfiye etmek isteyen çevrelerle aynı dili kullanması ise ne kadar hazindir."
Erdoğan, konuşmasını şöyle sürdürdü: "Burası tarihin kalbinin attığı yerdir. Eskiden olduğu gibi herkesin gelip geçtiği bir köprü değiliz artık. Biz bir merkez ülkesiyiz. Dünyaya buradan bakıyoruz. Bu anlayışımızı sadece halkımıza değil, bütün dünyaya anlatıyoruz. Toplumsal merkezdeki konumu, halkımızın demokratik iradesiyle pekişen AKP iktidarı, dünya haritasının bütün bölgelerinde Türkiye’nin hukukunu korumanın, insanlığın hak ve hukukunu korumanın mücadelesini veriyor. Can kardeşimiz Azerbaycan’ın hukukunu da kapı komşumuz, kardeşimiz Irak’ın güven ve istikrara kavuşmasını da Kıbrıs Türkü’nün asil mücadelesini de biz temsil ediyoruz. Tabi bir çok fitne unsurları boş durmuyor, çalışıyorlar. Biz bu fitne unsurlarını izliyoruz, takip ediyoruz. Bakıyorsunuz, Azerbaycan’dan buraya gelenler oluyor. Onlar burada yalan yanlış şeylerle ortalığı karıştırmak istiyor. Buradan da Azerbaycan’a gidip yalan yanlış haberlerle oraları karıştırmak isteyenler oluyor. Eğer üst düzeydeki yönetim kadroları bu oyunlara gelirse biz buna üzülürüz. Bütün yönetim kadrolarıyla, bakanlarıyla, başta şahsım, şu anda Cumhurbaşkanımız olmak üzere bu kadar sık trafiğin olduğu bir iktidarın bu tür bir yaftayla karşı karşıya kalmasını kabul etmemiz mümkün değildir, bunun karşısında susmamız da mümkün değil. Ne gerekiyorsa biz bugüne kadar yaptık. Çünkü bu tür haksızlıkları kabul etmemiz mümkün değildir. Onun için de söylenecek ne varsa bunu yaparız. Ama değerlerimiz üzerinde oynanmasına da müsaade edemeyiz."
29 MART SEÇİMLERİ DEĞERLENDİRMESİ
Erdoğan, 29 Mart 2009 seçimlerinde kazananın millet ve demokrasi olduğunu kaydederek, "Daha önceki 3 seçimde milletin mesajını doğru okumayanlar veya okuyamayanlar bu seçimin sonuçlarını da yanlış anlamakta ısrar ediyorlar" dedi. Eski ezberlerde ısrar etmenin yanlış olduğunu belirten Erdoğan, dünyanın ve Türkiye’nin değiştiğini kaydetti. Erdoğan, "Ülkemizin demokrasi yolundaki yürüyüşü devam ediyor. Buradan geriye doğru tek bir adım atmayacağız ve sadece ileriye gideceğiz" şeklinde konuştu.
-DEMORALİZE OLMAYACAĞIZ, HALKIMIZLA KUCAKLAŞACAĞIZ-
Erdoğan, "29 Mart’ta yapılan mahalli seçimlerde AKP’nin Türkiye’nin en büyük partisi olmuş, kendisini en yakından takip eden siyasi partiye 16 puanlık bir fark atmıştır" diyerek, durumun iyi tahlil edilmesi gerektiğini söyledi.
Her seçime, seçimi kazanmak, birinci parti olmak için girildiğini belirten Erdoğan, bir önceki seçimden daha iyi bir noktaya gelmenin ideal olan olduğunu kaydetti. Hiçbir siyasi partinin ’Ben ikinci, üçüncü parti olayım, burada oyum 1-2 puan artarsa başarı olur’ mantığıyla hareket edemeyeceğini, etmemesi gerektiğini kaydeden Erdoğan, "Bunlara da başarı puanı vermek akıl alır bir şey değil. Bununla sadece övünenler, sadece gününü gün etmeye gayret edenler var. Ortada bir gerçek var, bu seçimin birincisi kimdir? AKP’dir. Kaç puan fark atmış kardeşim? İkincinin, üçüncünün toplamı kadar oy almak suretiyle en yakınına 16 puan fark atmış. Olayın gerçeği bu" diye konuştu.
İl genel meclisi sonuçlarına bakıldığında AKP’nin yüzde 39, CHP’nin yüzde 23, MHP’nin yüzde 16 oy aldığını söyleyen Erdoğan, partisinin 16 büyükşehirden 10’unda, 65 ilin 35’inde milletten yetki aldığını dile getirdi. Türkiye’nin 81 ilinden 45’ini AKP’nin kazandığına dikkati çeken Erdoğan, "Milletimiz yetkiyi AKP’ye vermiştir" dedi.
143 metropol ilçenin 85’ini partisinin kazandığını ifade eden Erdoğan, 892 ilçenin, ilçe belediye başkanı bazında 447’sinde milletin AKP’li adaylara milletin yetki verdiğini belirtti. Tüm büyükşehir il ve ilçe belediyesinin toplam sayısının 973 olduğunu hatırlatan Erdoğan, bunlardan 492’sini AKP’nin kazandığını, bunun da yüzde 50’nin üzerinde bir orana denk geldiğini vurguladı.
Türkiye’deki bin 974 beldenin kesin olmayan sonuçlara göre yaklaşık yüzde 50’sini yani 973 beldenin AKP’ye "terfi ettiğini" belirten Erdoğan, sözlerini şöyle sürdürdü:
"Bunlar çok çok önemli veriler, önemli rakamlar. Bütün bu rakamlar ortada dururken hala kalkıp da yorumcular, şunlar bunlar, bu seçimin neticesinin ikinci ve üçüncü sıradaki partilere, hatta dördüncü ve beşinci sıradaki partilere birşeyler kattığını, birisi birmiş iki olmuş, öbürü ikiymiş dört olmuş, bunlarla böyle bir mukayese içine girmenin siyaset bilimiyle yakından uzaktan gerçekçi bir ilgisi olamaz. Bütün bunların hepsinin hedefi, ’Acaba AKP’yi halk nezdinde nasıl demoralize edebiliriz?’. Dert bu. Biz demoralize olmayacağız, biz halkımızla kucaklaşmaya devam edeceğiz. Bundan sonraki milletvekili seçimlerinde de halkımız inanıyorum ki AKP’yi o çıtada layık olduğu yere oturtacaktır.
-SADECE KİMLİK SİYASETİ AYRIMCILIKTIR-
AKP’nin Doğu ve Güneydoğu illerinde elde ettiği il genel meclisi oylarına dikkati çeken Erdoğan, "Doğu ve Güneydoğu illerimizde yani buradaki 23 ilimizde kimlik siyaseti yaparak oy elde etmeye çalışan partinin... Kimlik siyasetiyle oy alınmaz veya siyaset yapılmaz iddiasında değilim. Ama sadece kimlik siyasetinin ayrımcılık olduğunu iddia eden birisiyim. Çünkü siyaset, eser siyasetiyle, hizmet siyasetiyle, bütün halkı kucaklamak itibariyle yapılır. Sadece kimlik siyasetiyle siyaset yapılmaz. Bunu yaparsanız, ayrımcılık yapmış olursunuz" diye konuştu.
DTP’nin il genel meclisinde elde ettiği oy oranının yüzde 27,2 olduğunu anımsatan Erdoğan, AKP’nin bölgedeki 23 ilde yüzde 36,3’lük oy oranı aldığını kaydetti. AKP Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgeleri toplamında birinci sırayı elde ettiğini vurguladı.
Erdoğan, şöyle konuştu: "Geride bıraktığımız seçimde milletin verdiği mesaj, değişim iradesinin güçlenerek devam etmesidir. Kimse yanlış sonuçlar çıkarmasın ve lütfen herkes seçim öncesi millete verdiği sözleri hatırlasın. Benim milletim bütün bu afaki verilmiş sözler var ya... Aman yarabbi, ’Geldiğim andan itibaren 10 bin, 100 bin kişi işe yerleştireceğim. Şu kadar dağıtacağım, şöyle yapacağım, böyle yapacağım’ diyenler var ya. Şimdi kuyruklar başladı. Hadi alın bakalım, alın. Alacaksınız neyle ödeyeceksiniz? Yerleştirin bakalım, belediyelere bu insanları nasıl yerleştireceksiniz, hangi kurumuna yerleştireceksiniz?
Halkımızı bu şeklide aldatmak suretiyle oy toplama gayreti içine girenler, buyrun şimdi. Vatandaşlarımız, benim işsiz vatandaşım müracaat etsin bu vaatlerde bulunanlara, 10 bin, 30 bin, 100 bin diyenlere... Çünkü gittiğim illerde ben bilbordlarda bunları görüyordum, şaşırıyordum, ’Nasıl da aldatma siyasetiyle halkın karşısına çıkıyorlar?’ diye. Ama maalesef burada bu oyunlarını oynadılar. Ama bir kere sıçrarsın, iki kere sıçrarsın, ondan sonra da yakalanırsın. Şimdi bunlar daha ilk seçimde bunun bedelini ödeyecekler, ben buna inanıyorum.
Seçim sonuçlarını milletin değişim iradesinden vazgeçmesi olarak yorumlamak son derece büyük bir yanlıştır. Aksine bu seçimde de milletin esas talebi çağın değişim ritmine uymamızdır. AKP milli iradeye teslimiyetin gereği olarak bütün Türkiye sathında kılı kırk yaran analizlerle milletin mesajını doğru tahlil etmeye devam ediyor." (aa)
Erdoğan, partisinin genel merkezinde, AKP 50. Genişletilmiş İl Başkanları Toplantısı’nda yaptığı konuşmada, Türkiye’nin küresel ve bölgesel barış noktasında en küçük bir tereddütünün dahi bulunmadığını vurguladı.
Türkiye’nin hiçbir ülke için tehdit oluşturmadığını, her zaman için "Yurtta sulh, cihanda sulh" ilkesini hayata geçirmeye çalıştığını belirten Erdoğan, "Biz göreve geldiğimizden bu yana hiçbir zaman düşman kazanmaya gayret etmedik, hep dost kazanmaya çalıştık. Ancak Türkiye’nin gösterdiği bu hassasiyetin iyi algılanmadığını da zaman zaman görüyoruz, buna şahit oluyoruz" dedi.
"1915 olaylarıyla ilgili önceki gün yapılan açıklamaları gerçeği yansıtmayan, kabul edilemez bir tarih yorumu olarak görüyoruz" diyen Erdoğan, şöyle devam etti: "Açıklama metninin olayların bir bölümünü ağır bir yorumla değerlendirecek mahiyette kaleme alınmış olduğunu görüyoruz. Tarihe ve tarih bilimcilere bırakılması gereken böyle hassas bir uzmanlık konusunun sürekli olarak politik malzeme olarak kullanılması her yıl lobilerin istismar meselesi haline getirilmesi halklar ve ülkeler arasındaki ilişkilerin normalleşmesini de engelliyor.
Türkiye olarak 1915’de yaşanmış olayların tarihçiler tarafından bütün boyutlarıyla incelenmesi ve gerçeğin açığa çıkarılması için her zaman samimi bir gayret içinde olduk. 2005’de bizzat şahsım olarak Ermenistan Cumhurbaşkanı’na yazdığım mektup var. Bu mektubun cevabını dahi almış değilim. Ortak Tarih Komisyonu kurulması gibi iyi niyetli önerilerimiz maalesef karşılık bulmadı."
-BARIŞ VE SEVGİ FİDANLARI YEŞERTMEYE ÇALIŞTIK-
Geçmişe takılıp kalmak yerine geleceğe odaklanmak gerektiğini vurgulayan Erdoğan, "Siyasetçilerin görevi geçmişi ön yargılarla yargılamak değil, geleceği barış üzerine kurmaktır. Kin ve nefret tohumları ekmek isteyenlere karşı barış ve sevgi fidanlarını yeşertmeye çalıştık" diye konuştu. Erdoğan, şunları kaydetti:
"Ancak ısrarla ve inatla konunun istismar edilmesinde 1915 olayları üzerinden birçok siyasetçinin oy kazanma yarışına girmesinden büyük üzüntü duyduğumuzu da tekrar ifade etmek istiyorum. Tarih iç politika malzemesi yapılamayacak kadar saygın bir bilim dalıdır. Tarihin tarihçilere bırakılmasını tekrar arzu ettiğimizi ifade etmek istiyorum. Konuyla ilgisi olmayan ülkelerin durumdan vazife çıkarmaktan vazgeçmesi ilişkilerin normalleşmesini sağlayacak, tarihi aydınlığa kavuşturacağı gibi barışa da zemin hazırlayacaktır."
AKP’nin kurulduğu günden bu yana bu konudaki kararlığını ortaya koyduğunu ifade eden Erdoğan, "Dolayısıyla yapılan açıklamayı asla bizleri tatmin eden bir açıklama olarak görmüyoruz. Bunu bu şekilde de kabul etmiyoruz. Ve Amerika Birleşik Devletleri’ndeki bu açıklama sadece seçim meydanlarında verilmiş sözün adete yerine getirilmesi anlamında bir denge niteliği taşıyan bir açıklamadır. Biz her türlü ifadenin, söylemin adaletle yapılmasından yanayız. Yoksa basit bir seçim çıkarını sağlama ve yahut oyu garantiye alınmasından yana değiliz. Ve Türkiye bu noktada el bebek gül bebek okşanacak veya aldatılacak bir ülke de değildir. Bunu da söylemek zorundayız" diye konuştu.
AZERBAYCAN’A ‘OYUNA GELMEYİN’ UYARISI
"Şimdi artık bugünkü Türkiye olarak dünyanın taşrasında yer alan ülkelerden bir ülke değiliz" diyen Erdoğan, Türkiye’nin kendi dinamikleriyle buluştuğunda dünyanın hiçbir ülkesinin sahip olmadığı zenginliklere sahip bir ülke olduğunu, dünyanın her ülkesine, bölgesine söyleyecek sözünün bulunduğunu ifade etti. En önemli eksiğin birlik ve beraberliği ortadan kaldırmaya gayret eden unsurlar olduğuna dikkati çeken Erdoğan, şöyle konuştu:
"Bunu gidermek, bunu aşmak zorundayız. Uyarıyorum, rica ediyorum, kimse Türkiye’yi küçümseyerek eski alışkanlıklarla, eski ezik psikolojiyle birilerinin Türkiye’ye yol haritası çizdiğini iddia etmesin. Uluslararası arenada Türkiye’nin elini zayıflatmak gibi bir gayeleri yoksa, bu iddia sahipleri dün mahcup oldukları gibi yarın da mahcup olurlar, bunu hatırlatmak istiyorum.
Aşkla, heyecanla Türkiye’nin imar ve inşasına çalışan AKP’yi ’memleketi satıyorlar’ gibi ucuz yaftalarla izam edenlerin, bühtan ve iftiradan medet umanların yer altı provokasyonlarıyla Türkiye’nin kalbini durdurmak istemesi hayret vericidir ama beyhudedir. Siyaset üretemeyince, proje üretemeyince vehim ve korku üretenlerin kendi varlık nedenlerini bile inkar ederek siyaseti toptan tasfiye etmek isteyen çevrelerle aynı dili kullanması ise ne kadar hazindir."
Erdoğan, konuşmasını şöyle sürdürdü: "Burası tarihin kalbinin attığı yerdir. Eskiden olduğu gibi herkesin gelip geçtiği bir köprü değiliz artık. Biz bir merkez ülkesiyiz. Dünyaya buradan bakıyoruz. Bu anlayışımızı sadece halkımıza değil, bütün dünyaya anlatıyoruz. Toplumsal merkezdeki konumu, halkımızın demokratik iradesiyle pekişen AKP iktidarı, dünya haritasının bütün bölgelerinde Türkiye’nin hukukunu korumanın, insanlığın hak ve hukukunu korumanın mücadelesini veriyor. Can kardeşimiz Azerbaycan’ın hukukunu da kapı komşumuz, kardeşimiz Irak’ın güven ve istikrara kavuşmasını da Kıbrıs Türkü’nün asil mücadelesini de biz temsil ediyoruz. Tabi bir çok fitne unsurları boş durmuyor, çalışıyorlar. Biz bu fitne unsurlarını izliyoruz, takip ediyoruz. Bakıyorsunuz, Azerbaycan’dan buraya gelenler oluyor. Onlar burada yalan yanlış şeylerle ortalığı karıştırmak istiyor. Buradan da Azerbaycan’a gidip yalan yanlış haberlerle oraları karıştırmak isteyenler oluyor. Eğer üst düzeydeki yönetim kadroları bu oyunlara gelirse biz buna üzülürüz. Bütün yönetim kadrolarıyla, bakanlarıyla, başta şahsım, şu anda Cumhurbaşkanımız olmak üzere bu kadar sık trafiğin olduğu bir iktidarın bu tür bir yaftayla karşı karşıya kalmasını kabul etmemiz mümkün değildir, bunun karşısında susmamız da mümkün değil. Ne gerekiyorsa biz bugüne kadar yaptık. Çünkü bu tür haksızlıkları kabul etmemiz mümkün değildir. Onun için de söylenecek ne varsa bunu yaparız. Ama değerlerimiz üzerinde oynanmasına da müsaade edemeyiz."
29 MART SEÇİMLERİ DEĞERLENDİRMESİ
Erdoğan, 29 Mart 2009 seçimlerinde kazananın millet ve demokrasi olduğunu kaydederek, "Daha önceki 3 seçimde milletin mesajını doğru okumayanlar veya okuyamayanlar bu seçimin sonuçlarını da yanlış anlamakta ısrar ediyorlar" dedi. Eski ezberlerde ısrar etmenin yanlış olduğunu belirten Erdoğan, dünyanın ve Türkiye’nin değiştiğini kaydetti. Erdoğan, "Ülkemizin demokrasi yolundaki yürüyüşü devam ediyor. Buradan geriye doğru tek bir adım atmayacağız ve sadece ileriye gideceğiz" şeklinde konuştu.
-DEMORALİZE OLMAYACAĞIZ, HALKIMIZLA KUCAKLAŞACAĞIZ-
Erdoğan, "29 Mart’ta yapılan mahalli seçimlerde AKP’nin Türkiye’nin en büyük partisi olmuş, kendisini en yakından takip eden siyasi partiye 16 puanlık bir fark atmıştır" diyerek, durumun iyi tahlil edilmesi gerektiğini söyledi.
Her seçime, seçimi kazanmak, birinci parti olmak için girildiğini belirten Erdoğan, bir önceki seçimden daha iyi bir noktaya gelmenin ideal olan olduğunu kaydetti. Hiçbir siyasi partinin ’Ben ikinci, üçüncü parti olayım, burada oyum 1-2 puan artarsa başarı olur’ mantığıyla hareket edemeyeceğini, etmemesi gerektiğini kaydeden Erdoğan, "Bunlara da başarı puanı vermek akıl alır bir şey değil. Bununla sadece övünenler, sadece gününü gün etmeye gayret edenler var. Ortada bir gerçek var, bu seçimin birincisi kimdir? AKP’dir. Kaç puan fark atmış kardeşim? İkincinin, üçüncünün toplamı kadar oy almak suretiyle en yakınına 16 puan fark atmış. Olayın gerçeği bu" diye konuştu.
İl genel meclisi sonuçlarına bakıldığında AKP’nin yüzde 39, CHP’nin yüzde 23, MHP’nin yüzde 16 oy aldığını söyleyen Erdoğan, partisinin 16 büyükşehirden 10’unda, 65 ilin 35’inde milletten yetki aldığını dile getirdi. Türkiye’nin 81 ilinden 45’ini AKP’nin kazandığına dikkati çeken Erdoğan, "Milletimiz yetkiyi AKP’ye vermiştir" dedi.
143 metropol ilçenin 85’ini partisinin kazandığını ifade eden Erdoğan, 892 ilçenin, ilçe belediye başkanı bazında 447’sinde milletin AKP’li adaylara milletin yetki verdiğini belirtti. Tüm büyükşehir il ve ilçe belediyesinin toplam sayısının 973 olduğunu hatırlatan Erdoğan, bunlardan 492’sini AKP’nin kazandığını, bunun da yüzde 50’nin üzerinde bir orana denk geldiğini vurguladı.
Türkiye’deki bin 974 beldenin kesin olmayan sonuçlara göre yaklaşık yüzde 50’sini yani 973 beldenin AKP’ye "terfi ettiğini" belirten Erdoğan, sözlerini şöyle sürdürdü:
"Bunlar çok çok önemli veriler, önemli rakamlar. Bütün bu rakamlar ortada dururken hala kalkıp da yorumcular, şunlar bunlar, bu seçimin neticesinin ikinci ve üçüncü sıradaki partilere, hatta dördüncü ve beşinci sıradaki partilere birşeyler kattığını, birisi birmiş iki olmuş, öbürü ikiymiş dört olmuş, bunlarla böyle bir mukayese içine girmenin siyaset bilimiyle yakından uzaktan gerçekçi bir ilgisi olamaz. Bütün bunların hepsinin hedefi, ’Acaba AKP’yi halk nezdinde nasıl demoralize edebiliriz?’. Dert bu. Biz demoralize olmayacağız, biz halkımızla kucaklaşmaya devam edeceğiz. Bundan sonraki milletvekili seçimlerinde de halkımız inanıyorum ki AKP’yi o çıtada layık olduğu yere oturtacaktır.
-SADECE KİMLİK SİYASETİ AYRIMCILIKTIR-
AKP’nin Doğu ve Güneydoğu illerinde elde ettiği il genel meclisi oylarına dikkati çeken Erdoğan, "Doğu ve Güneydoğu illerimizde yani buradaki 23 ilimizde kimlik siyaseti yaparak oy elde etmeye çalışan partinin... Kimlik siyasetiyle oy alınmaz veya siyaset yapılmaz iddiasında değilim. Ama sadece kimlik siyasetinin ayrımcılık olduğunu iddia eden birisiyim. Çünkü siyaset, eser siyasetiyle, hizmet siyasetiyle, bütün halkı kucaklamak itibariyle yapılır. Sadece kimlik siyasetiyle siyaset yapılmaz. Bunu yaparsanız, ayrımcılık yapmış olursunuz" diye konuştu.
DTP’nin il genel meclisinde elde ettiği oy oranının yüzde 27,2 olduğunu anımsatan Erdoğan, AKP’nin bölgedeki 23 ilde yüzde 36,3’lük oy oranı aldığını kaydetti. AKP Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgeleri toplamında birinci sırayı elde ettiğini vurguladı.
Erdoğan, şöyle konuştu: "Geride bıraktığımız seçimde milletin verdiği mesaj, değişim iradesinin güçlenerek devam etmesidir. Kimse yanlış sonuçlar çıkarmasın ve lütfen herkes seçim öncesi millete verdiği sözleri hatırlasın. Benim milletim bütün bu afaki verilmiş sözler var ya... Aman yarabbi, ’Geldiğim andan itibaren 10 bin, 100 bin kişi işe yerleştireceğim. Şu kadar dağıtacağım, şöyle yapacağım, böyle yapacağım’ diyenler var ya. Şimdi kuyruklar başladı. Hadi alın bakalım, alın. Alacaksınız neyle ödeyeceksiniz? Yerleştirin bakalım, belediyelere bu insanları nasıl yerleştireceksiniz, hangi kurumuna yerleştireceksiniz?
Halkımızı bu şeklide aldatmak suretiyle oy toplama gayreti içine girenler, buyrun şimdi. Vatandaşlarımız, benim işsiz vatandaşım müracaat etsin bu vaatlerde bulunanlara, 10 bin, 30 bin, 100 bin diyenlere... Çünkü gittiğim illerde ben bilbordlarda bunları görüyordum, şaşırıyordum, ’Nasıl da aldatma siyasetiyle halkın karşısına çıkıyorlar?’ diye. Ama maalesef burada bu oyunlarını oynadılar. Ama bir kere sıçrarsın, iki kere sıçrarsın, ondan sonra da yakalanırsın. Şimdi bunlar daha ilk seçimde bunun bedelini ödeyecekler, ben buna inanıyorum.
Seçim sonuçlarını milletin değişim iradesinden vazgeçmesi olarak yorumlamak son derece büyük bir yanlıştır. Aksine bu seçimde de milletin esas talebi çağın değişim ritmine uymamızdır. AKP milli iradeye teslimiyetin gereği olarak bütün Türkiye sathında kılı kırk yaran analizlerle milletin mesajını doğru tahlil etmeye devam ediyor." (aa)
Subscribe to:
Posts (Atom)